GRF · حوکمڕانیی کارەسات و قەیران
حوکمڕانیی ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت
An ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت works only if a forecast becomes an authoritative warning, the warning reaches people in a form they understand, and people and institutions know what to do. Each step has an owner: meteorological and hydrological services, disaster authorities, telecom operators, broadcasters and local leaders. This page sets out how early warning governance holds or breaks, the records that show it, and who decides.
چۆن کارەکە بەڕێوە دەچێت.
تەختەی هەماهەنگیی فرە دامەزراوە
Early warning governance · National crisis centre · Exercise EX-95
کێ سەرکردایەتیی چی دەکات
| ئاگادارکردنەوە | خزمەتگوزاریی کەشناسی | پاراستنی مەدەنی | پاککردنەوە | چالاک |
| دەرکردنی خەڵک | شارەوانی | پۆلیس | هاوبەشی | ئەرککراو |
| پەناگە | خزمەتگوزاریی کۆمەڵایەتی | کۆمەڵگای خۆبەخش | پاککردنەوە | چالاک |
| زانیاریی گشتی | هەماهەنگکەری قەیران | هەموو | بۆشایی | دیارینەکراو |
تۆماری ڕاهێنان
- 09:00STAدەستپێکردنی ڕاهێنان
- 09:38WRNئاگادارکردنەوەی سوور دەرکرا
- 10:23GAPدوو دامەزراوە ڕاسپاردەی ناکۆک دەردەکەن
- 11:00FIXگوتەبێژێکی تاک ناونراوە
بابەتەکانی دوای کردار
- AA-1دیاریکردنی بەرپرسی زانیاریی گشتی لە یاساداخاوەنی سیاسەت71 d
- AA-2وێنەی دۆخی هاوبەش لە نێوان دامەزراوەکانناوەندی قەیران34 d
وێنەMulti-agency coordination board: example names and illustrative values, not a record or a live system.
Early warning governance: how the risk develops.
Responsibility for decisions and warnings. The dossier below sets out how the risk develops, what is measured, where the data come from, how it is modelled and who decides.
Forecast and warning authority split
Technical agencies forecast; disaster authorities warn and order action. Unclear mandates produce conflicting messages or delays while agencies decide who should speak.
Last-mile delivery fails
Warnings that rely on one channel miss people without phones, power or the language used. Cell broadcast, radio, sirens and community networks each reach different groups.
Thresholds drive action
Warning levels must be tied to pre-agreed actions. If thresholds are too low, false alarms erode trust; too high, warnings come late.
Learning from misses
Every warned and unwarned event is evidence. Without verification of warnings against impacts, سیستەمە cannot calibrate thresholds or fix the steps that failed.
مەترسیدەرەکانی ئێستا لە کاریبی.
ئاوی لافاو، چڕیی دانیشتووان و ئاگری چالاک لەسەر کاریبی، لە NASA GIBS. هەر چینێک ڕێکەوتی خۆی هەیە.
نەخشە کارلێککارەکە JavaScript پێویستە؛ لیستی چینەکان و سەرچاوەکان لە خوارەوەن.
چینەکان 3
مەترسیدەرەکان ئێستا، بۆ ئەم لاپەڕەیە
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو (هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت)
- سەرچاوە
- بەرهەمی جیهانی لافاوی VIIRS (NASA LANCE)
- دابینکەر
- NASA LANCE
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ دۆزینەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-14
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 250 m
- نادڵنیایی
- دۆزینەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- مەزەندەکراو
- سەرچاوە
- Gridded Population of the World v4.11 (NASA SEDAC (CIESIN, Columbia University))
- دابینکەر
- NASA SEDAC (CIESIN، زانکۆی کۆلۆمبیا)
- مۆڵەت
- CC BY 4.0
- ساڵی بەرهەم
- null؛ خەمڵاندن لەسەر بنەمای سەرژمێری، نەگۆڕ (2020)
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 1 km
- نادڵنیایی
- مەزەندەی بنەماداری سەرژمێری بۆ خەڵک بۆ هەر کیلۆمەترێکی دووجا لە 2020، وەک ناوەڕۆکی ڕووبەڕووبوون پیشان دراوە؛ ژمارەی ئەو خەڵکە نییە کە بەهۆی هیچ مەترسیدەرێکەوە کاریگەر بوون.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو (هەور و کاتی تێپەڕبوونی ماهەوارە بۆشایی بەجێدەهێڵن)
- سەرچاوە
- VIIRS NOAA-20 375 m (FIRMS) (NASA LANCE FIRMS)
- دابینکەر
- NASA LANCE FIRMS
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ دۆزینەوەی ماهەوارەیی؛ هەور و کاتی تێپەڕبوون بۆشایی بەجێدەهێڵن
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-13
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 500 m
- نادڵنیایی
- دۆزینەوەی خاڵە گەرمەکانی ماهەوارە بۆ ئەو ڕۆژەی پیشاندراوە، لەوانە سووتاندنی گاز و گەرمی پیشەسازی؛ ئاگری پشتڕاستکراوە، ڕاپۆرتی پێشهات یان ئاگاداریی نییە.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- مەزەندەکراو
- سەرچاوە
- GPM IMERG (NASA GES DISC)
- دابینکەر
- NASA GES DISC
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ مەزەندەی ماهەوارە، نزیک کاتی ڕاستەقینە
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-12
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 2 km
- نادڵنیایی
- مەزەندەی ماهەوارە، نزیک کاتی ڕاستەقینە. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو
- سەرچاوە
- VIIRS Black Marble (VNP46A2) (NASA LAADS DAAC)
- دابینکەر
- NASA LAADS DAAC
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ تیشکی ماهەوارە، ڕاستکراوە بۆ مانگەشەو و کەشوهەوا
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-12
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 500 m
- نادڵنیایی
- تیشکی شەوی ماهەوارە بۆ ئەو بەروارەی پیشاندراوە؛ ڕووناکی جێگرەوەی بەکارهێنانی کارەبا و پچڕانە، نەک پێوانەی دابینکردن یان دەستگەیشتن.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو
- سەرچاوە
- ڕەنگدانەوەی ڕاستکراوەی VIIRS NOAA-20 (NASA LANCE)
- دابینکەر
- NASA LANCE
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ وێنەی ماهەوارە
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-14
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 250 m
- نادڵنیایی
- وێنەی ماهەوارە. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
کیبۆرد، کاتێک نەخشە فۆکەسی لەسەرە
Ctrl یان ⌘ ڕابگرە و بسوڕێنە بۆ نزیک و دوورکردنەوە
نوێترین بەردەست
NASA GIBS / EOSDIS · ASTER GDEM (METI، NASA) · Blue Marble (NASA) · © OpenStreetMap contributors (ODbL) · Natural Earth
نوێترین وێنەی NASA بار دەکرێت.
بۆ جوڵاندن ڕایبکێشە. Ctrl یان ⌘ ڕابگرە و بسوڕێنە، پینچ بکە یان دوگمەکان بۆ نزیک و دوورکردنەوە؛ بەسەر بەهاکاندا ڕابوەستە لە ژێر نیشانەدەر؛ گەڕاندنەوە دەگەڕێتەوە بۆ ناوچەکە.
مەترسیدەرەکانی ئێستا، لەسەر کاریبی.بەرهەمی ماهەوارە و مۆدێل وەک NASA بڵاوی دەکاتەوە، هەر یەکەیان بە بەرواری خۆی. نیشاندەرن، نەک هەڵسەنگاندنی هیچ شوێنێک.
داتا: NASA GIBS · ASTER GDEM · Blue Marble · © بەشداربووانی OpenStreetMap · Natural Earth · NASA EONET · U.S. Geological Survey · NASA GPM IMERG Earlyسەرچاوە و مۆڵەتەکان
- We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). داتای کراوەی NASA
- We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). داتای کراوەی NASA
- بەرهەمە نزیک کاتی ڕاستەقینەکانی VIIRS (لافاو، پلەی گەرمی ڕووی زەوی، داپۆشراوی بەفر، ڕەنگدانەوەی ڕاستکراو)، NASA LANCE؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- Center for International Earth Science Information Network (CIESIN), Columbia University. 2018. Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Density, Revision 11. NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC). Licensed under CC BY 4.0. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). doi:10.7927/H49C6VHW. CC BY 4.0
- NASA Fire Information for Resource Management System (FIRMS)، بەرهەمی ئاگری چالاکی VIIRS 375 m، NASA LANCE؛ تایلی ڤێکتەر لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- بارانی GPM IMERG، NASA Precipitation Processing System؛ لەلایەن NASA Goddard Earth Sciences Data and Information Services Center (GES DISC)ەوە بڵاو کراوەتەوە؛ وێنە لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەی ڕەنگی بڵاوکراوە دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا (دەگیرێن) کاتێک نیشان دەدرێن (گۆڕدراو). داتای کراوەی NASA
- ڕووناکیی شەوی VIIRS Black Marble، NASA Goddard Space Flight Center؛ بڵاودەکرێتەوە لەلایەن NASA Level-1 and Atmosphere Archive and Distribution System (LAADS DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- ASTER GDEM بەرهەمی METI و NASA ە (ASTER Global Digital Elevation Model V003، NASA LP DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). ناوهێنان بەم شێوەیە: NASA/METI/AIST/Japan Spacesystems and U.S./Japan ASTER Science Team (2019). ASTER Global Digital Elevation Model V003. doi:10.5067/ASTER/ASTGTM.003. داتای کراوەی NASA
- دروستکراو بە Natural Earth. داتای نەخشەی ڕایگان، ڤێکتەر و ڕاستەر @ naturalearthdata.com. دۆمەینی گشتی
- © OpenStreetMap contributors (ODbL)، لە ڕێگەی NASA GIBS (هێڵی کەنار، سنوور، ڕێگا و ناوی شوێن). ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). ODbL
- Blue Marble، NASA Earth Observatory؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- ناوەڕۆک لەسەر گلۆب و نەخشەی تەخت: هێڵی کەنار، سنوور، ڕێگا و ناوی شوێن لە چینە ئاماژەییەکانی NASA GIBS (داتای OpenStreetMap، ODbL، © OpenStreetMap contributors)؛ وێنەی Blue Marble وەک بنەمای ئارەزوومەندانە؛ زەوی 3D و خوێندنەوەی بەرزایی لە ئیندێکسی ڕەنگی بەرزایی ASTER GDEM (پۆلەکانی 5 m تا 200 m، گەورەکراوە بۆ ڕوونی). سنوورەکان وەک بڵاوکراون کێشراون و هیچ دیدگایەک لەسەر هیچ خاکێک ناگەیەنن.
- ڕووداوە ڕاستەوخۆکان: NASA Earth Observatory Natural Event Tracker (EONET)؛ ڕووداوەکان نیشانەدەرن و بەستەری سەرچاوەی ڕەسەنی خۆیان دەهێڵنەوە.
- ڕاستەوخۆ: NASA EONET ڕووداوەکان نیشانەدەرن، نەک ئاگادارکردنەوەی دەسەڵات.
- ڕاستەوخۆ: U.S. Geological Survey ڕووداوەکان نیشانەدەرن، نەک ئاگادارکردنەوەی دەسەڵات.
- Live: NASA GPM IMERG Early. We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS).
- NASA GIBS: We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS).
- پێشبینی ڕۆیشتنی ڕووبار، 30 ڕۆژ لەگەڵ مەودا (GloFAS لە ڕێگەی Open-Meteo): Contains modified Copernicus Emergency Management Service information 2026؛ ئاگادارکردنەوەی لافاو نییە.
- داتای کەشناسی لە Open-Meteo.com (https://open-meteo.com/), بە مۆڵەتی CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).
- چینە ئارەزوومەندانەکان (20 سەرچاوە لە لیستی چینەکاندا: زیندوو، پێشبینی، چاودێریکراو و چوارچێوە) کاتێک چالاک دەکرێن ناوی دابینکەرەکەیان لەسەر نەخشەکە و لێرەدا چاپ دەکەن؛ پێشبینییەکان دەرهاویشتەی مۆدێلن و نیشاندەرە وەرگیراوەکان خەمڵاندنن.
چینەکان و بەروارەکان
- ئاوی لافاو، تێکەڵەی 3 ڕۆژە: بەرهەمی جیهانی لافاوی VIIRS، NASA LANCE · 14ی تشرینی یەکەمی 2026
- چڕی دانیشتووان، 2020: دانیشتووان: CIESIN، زانکۆی کۆلۆمبیا، Gridded Population of the World v4.11 (2018)، NASA SEDAC، CC BY 4.0 · جێگیر
- ئاگرە چالاکەکان و نائاسایی گەرمایی: VIIRS NOAA-20 375 m (FIRMS)، NASA LANCE FIRMS · 13ی تشرینی یەکەمی 2026
- ڕێژەی بارین، تێکڕای ڕۆژانە: GPM IMERG، NASA GES DISC · 12ی تشرینی یەکەمی 2026
- ڕووناکی شەو، ڕۆژانە: VIIRS Black Marble (VNP46A2)، NASA LAADS DAAC · 12ی تشرینی یەکەمی 2026
- ڕەنگی ڕاستەقینە: ڕەنگدانەوەی ڕاستکراوەی VIIRS NOAA-20، NASA LANCE · 13ی تشرینی یەکەمی 2026
What is measured, and how well.
Each indicator carries its unit, its cadence, the kind of source behind it and the evidence label a value would carry. No values are shown: a programme supplies them under its own authority.
| Indicator | Unit | Cadence | Source type | ناونیشان |
|---|---|---|---|---|
| Countries with multi-hazard ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت سیستەمە | reported yes or no and score | annual | چوارچێوەی سێندای Monitor, target G | DECLARED |
| Population covered by mobile warning channels | share of population | annual | Telecom regulator and operator records | REPORTED |
| CAP-compliant warning feeds published | yes or no, by authority | on change | WMO alert hub registers | ئامارە بڵاوکراوەکان |
| ئاگادارکردنەوە lead time | hours before impact | per event | Warning logs against event records | چاودێریکراو |
| False alarm ratio | share of warnings without matching impact | annual | Warning verification | مەزەندەکراو |
| Warning-to-action protocols agreed | count of hazards with protocols | on review | National and local plans | DECLARED |
بەراوردکردنی ئامرازەکان: یاسا، هاندەر و زانیاری.
سێ خێزانی ئامراز پێکەوە بەرامبەر بە هێڵی بنەڕەت، هەریەکەیان بە دواکەوتن و خێرایی پەسەندکردنی خۆیەوە، لەژێر ئەو ڕووپۆشکردن و پابەندبوونەی تۆ دیاری دەکەیت؛ قەبارەی کاریگەرییەکان بەهای فێرکارین کە دەبێت بە بەڵگە بگۆڕدرێن. سیناریۆ: گریمانەی ناودار دەربارەی داهاتوو، نەک پێشبینی. نەخشەی ئەم لاپەڕەیە کاریبی نیشان دەدات؛ مۆدێلەکە خۆی بە شوێنێکەوە نەبەستراوە.
کۆنترۆڵەکان
- ڕەوتی بنەڕەتیی دەرئەنجامەکە
- 2.0% لە ساڵێکدا
- ڕووپۆشی ئامرازەکە
- 70%
- پابەندبوون بە یاسا
- 75%
- قەبارەی کاریگەری، بەرامبەر بە بەهای فێرکاری
- 100%
- ساڵەکانی داهاتوو
- 20 ساڵ
خوێندنەوەکان
- گەورەترین کەمبوونەوە لە ئاسۆدا
- Pre-arranged finance and triggers
- کەمبوونەوەی بەرامبەر بە هێڵی بنەڕەت
- 21%
ژمارە، ڕێگا و سەرچاوەکان
| ساڵ | بنەڕەت | Pre-arranged finance and triggers | Early warning coverage | ئامادەباشیی کۆمەڵگە |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 100.0 | 98.9 | 99.4 | 98.7 |
| 1 | 102.0 | 99.4 | 100.9 | 99.5 |
| 2 | 104.0 | 98.6 | 102.1 | 99.7 |
| 3 | 106.1 | 96.1 | 102.8 | 99.4 |
| 4 | 108.2 | 93.1 | 103.0 | 99.5 |
| 5 | 110.4 | 91.1 | 102.6 | 100.2 |
| 6 | 112.6 | 90.8 | 102.0 | 101.5 |
| 7 | 114.9 | 91.5 | 101.6 | 103.1 |
| 8 | 117.2 | 92.9 | 101.8 | 105.0 |
| 9 | 119.5 | 94.6 | 102.6 | 107.0 |
| 10 | 121.9 | 96.4 | 103.8 | 109.1 |
| 11 | 124.3 | 98.3 | 105.4 | 111.3 |
| 12 | 126.8 | 100.2 | 107.2 | 113.5 |
| 13 | 129.4 | 102.2 | 109.2 | 115.8 |
| 14 | 131.9 | 104.2 | 111.3 | 118.1 |
| 15 | 134.6 | 106.3 | 113.5 | 120.5 |
| 16 | 137.3 | 108.5 | 115.7 | 122.9 |
| 17 | 140.0 | 110.6 | 118.0 | 125.3 |
| 18 | 142.8 | 112.8 | 120.3 | 127.8 |
| 19 | 145.7 | 115.1 | 122.7 | 130.4 |
| 20 | 148.6 | 117.4 | 125.2 | 133.0 |
ڕێگاکان
- ئامرازەکانی حکومەت Hood (1983), The Tools of Government, Macmillan
- Carrots, sticks and sermons Bemelmans-Videc, Rist and Vedung (1998), Transaction
- بڵاوبوونەوەی داهێنانەکان Rogers (2003), Diffusion of Innovations, Free Press
- پەنجەی نادڵنیایی (مۆنتی کارلۆی پارامیتەر) Spiegelhalter, Pearson و Short (2011)، Visualising uncertainty about the future، Science 333
- هەستیاریی یەک-یەک (تۆرناد) Saltelli و ئەوانی دیکە (2008)، Global Sensitivity Analysis: The Primer، Wiley
داتا
The model runs on the teaching values set by the controls. To calibrate it for a place, read it against these admitted layers and series, which this page’s map can draw:
- سنوورەکان Natural Earth
- شارەکان Natural Earth
لە ناو شەش کۆڵەکەکەدا، بە سەرپەرشتیی Nexus Consortium
- تاقیکردنەوەکان Labs
- تێدا دروستکراوە حوکمڕانیی کارەسات و قەیران لە Foundry
- تاقیکراوەتەوە لە حوکمڕانیی کارەسات و قەیران لە Universe
- کۆدکراوە لە مەترسیدەرەکان و کەمکردنەوەی مەترسی کارەسات لە ستانداردەکاندا
- بڵاوکراوەتەوە لە حوکمڕانیی کارەسات و قەیران لە Reports
- فێرکراو لە کۆلێژی مەترسیدەر، کارەسات و خۆڕاگری لە Academy
Where the evidence comes from.
Named public datasets and institutional records, each with its licence class. Sources by agreement are used only under their terms and never republished.
| سەرچاوە | What it gives | Licence class |
|---|---|---|
| چوارچێوەی سێندای چاودێری | National reporting on ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت coverage (target G) | Public, UNDRR terms |
| WMO Global Multi-Hazard Alert System and alert hub | Authoritative warnings in Common Alerting Protocol format | Public, WMO terms |
| Early Warnings for All progress reports | Status of the four pillars by country | Free to read, UN terms |
| WMO State of Climate Services reports | Capacity of national meteorological and hydrological services | Free, WMO terms |
| ITU and GSMA mobile coverage data | Mobile network coverage relevant to warning delivery | ITU statistics free; GSMA proprietary, terms to check |
| National warning verification reports | Performance of warnings against impacts | Public records, terms per agency |
From forecast to early action, by pillar.
The chain from an impact model to an evaluated early action, each step with the pillar that runs it, and the decisions that stay with the authorities. Teaching model with stated illustrative values, not a prediction. The map on this page shows The Caribbean; the model itself is not tied to a place.
- Risk and impact model Foundry
Impact thresholds are set from hazard, exposure and vulnerability. Coughlan de Perez and others (2015) - Trigger and protocol agreed Nexus Standards
A forecast probability and lead time that trigger action are written down in advance. Coughlan de Perez and others (2015) - Pre-arranged finance دەسەڵاتی تایبەتمەند (دەرەوەی پڕۆگرام)
Funds are committed before the event by those who hold them. WMO (2022) - Simulation exercise Universe
The protocol is exercised end to end before it is needed. WMO (2022) - Forecast crosses the trigger Foundry
The forecast is read against the trigger; the decision to act is recorded. Coughlan de Perez and others (2015) - Early action دەسەڵاتی تایبەتمەند (دەرەوەی پڕۆگرام)
Responders act in the window before the impact, under their own mandates. WMO (2022) - Training of responders Risk Academy
Responders learn the protocol and its limits. WMO (2022) - Evaluation published Reports
What was triggered, what was done and what it avoided is published. Coughlan de Perez and others (2015)
ڕێگاکان
- Forecast-based financing Coughlan de Perez and others (2015), NHESS 15
- Early warnings for all WMO (2022), Executive Action Plan 2023–2027
- Layered drawing of directed graphs Sugiyama, Tagawa and Toda (1981), IEEE SMC 11
لە ناو شەش کۆڵەکەکەدا، بە سەرپەرشتیی Nexus Consortium
- تاقیکردنەوەکان Labs
- تێدا دروستکراوە حوکمڕانیی کارەسات و قەیران لە Foundry
- تاقیکراوەتەوە لە حوکمڕانیی کارەسات و قەیران لە Universe
- کۆدکراوە لە مەترسیدەرەکان و کەمکردنەوەی مەترسی کارەسات لە ستانداردەکاندا
- بڵاوکراوەتەوە لە حوکمڕانیی کارەسات و قەیران لە Reports
- فێرکراو لە کۆلێژی مەترسیدەر، کارەسات و خۆڕاگری لە Academy
Who decides, and what the evidence serves.
Disaster and Crisis Governance prepares evidence. The decisions below are taken by the authorities named, under their own rules, and never by the platform.
| کێ بڕیار دەدات | پرسیارەکە | Evidence this page serves |
|---|---|---|
| National meteorological and hydrological services | What to forecast, at what resolution, and how to issue technical alerts | Verification records and user requirements |
| Disaster management authorities | When to issue public warnings and evacuation orders | Threshold and protocol designs, and lessons from past events |
| Telecom regulators and operators | Whether cell broadcast or location-based alerts are mandated and how | Coverage data and comparable regulatory arrangements |
| Local leaders and community organisations | How warnings are relayed and acted on locally | Community warning practice and evaluation |
Outputs this topic produces
- Maps of warning mandates from forecast to public action
- Guide to the four pillars of people-centred ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت
- Dialogue briefs on last-mile channels and accessible formats
- Method note on verifying warnings against impacts
Exercise a cascade in early warning governance with the people who decide.
Assembled from the Nexus Standards area profile ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت و کاری پێشوەختی: the hazards it names, the سیستەمە and communities that carry the loss, the controls and institutions that dampen it and the data that observe it. Pick an initiating event and step through the cascade to see where mandates meet and which decisions fall to whom. The Map view places the run on an example geography with open data. Every weight is a stated assumption. An exercise for dialogue, not a forecast, an assessment or a position. To model a place of your own choosing, open the full System Builder.
مەترسیدەرەکان
- Ice-jam flood
- Tropical cyclone
- شەپۆلی گەرما
- HIV epidemic
- Storm surge (set off downstream)
- Intense rainfall (set off downstream)
- River flood (set off downstream)
- Flash flood (set off downstream)
- Dangerous surf (set off downstream)
- پچڕانی کارەبای فراوان (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- Mass displacement (set off downstream)
- Coastal flood (set off downstream)
- کەشی ئاگری زۆر توند (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- ئاگری دارستان (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- فشاری تۆڕی کارەبا بەهۆی گەرماوە (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- وشکەسالیی کشتوکاڵی (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- وشکەسالیی لەناکاو (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- Snow drought (set off downstream)
سیستەم و بەستنەوەکان
کۆنترۆڵەکان
NS-0دەستوور و بنەماکانNS-3UNIەکانی تۆماری مەترسی (ڕێزمان، خشتەی گواستنەوەی کۆن، دەسەڵاتی تەرخانکردن)NS-9UNIی ناوەڕۆکی (دامەزراندنەکان، نموونەکان، نموونەکانی پڕۆگرام)NS-10Policies and clauses (machine-readable obligations: definition, binding, evaluation and enforcement)NS-11سەلماندن و چاودێری (بەڵگە، گواهییەکان، چاودێریی گونجان لەگەڵ zero-trust)NRS-C7ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت، دەستپێکەرەکان و کاری پێشوەختیNRS-S9System profile: NXS-AAP (Anticipatory action and triggers)NRS-H117خێزانی مەترسیدەر: یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی و مەترسیی تاوانە دڕندانەکان (NHS-1 soc.cohesion)NRS-H83خێزانی مەترسیدەر: شکستی توانای سیستەمی تەندروستی (NHS-1 health.system)NRS-H98خێزانی مەترسیدەر: زیرەکی دەستکردی بریکار کە بە پانتایی گەورە کار دەکات (NHS-1 tech.ai-agentic)NRS-H22خێزانی مەترسیدەر: زریانە خۆری-زەوییەکان (NHS-1 space.solar-storm)
چاودێری
- NWS API active alerts (CAP 1.2 as GeoJSON) (listed for reference)
- GloFAS global flood forecasts and reanalysis (listed for reference)
- ECMWF open data (IFS and AIFS real-time forecasts) (listed for reference)
- CHIRPS quasi-global gridded precipitation (listed for reference)
- Number of countries that have multi-hazard early warning systems
- Number of countries that have multi-hazard monitoring and forecasting systems
- Number of people per 100,000 covered by early warning information through local governments or national dissemination mechanisms
- Number of countries with accessible, understandable, usable and relevant disaster risk information and assessment
جوگرافیای نموونە
- Southeast Asia: 51 hexagonal cells
- ئاوی ڕووی زەوی لە ڕێگەی هەورەوە، 30 م (ڕادارەی OPERA DSWx-S1)، NASA GIBS
- ڕێژەی بارین، نیو کاتژمێری ڕابردوو (IMERG)، NASA GIBS
- گەرمیی هەوای ڕووی زەوی، ڕۆژ (AIRS)، NASA GIBS
- ڕووناکییەکانی شەو ئەمشەو، پچڕانی کارەبا (VIIRS Day/Night Band)، NASA GIBS
What governance experts ask.
Effective ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت saves lives and reduces losses, and international initiatives aim to extend warning coverage to everyone. Yet many failures of warning have been failures of governance: a forecast existed but no one had authority to act on it, a warning was issued but did not say what to do, or it reached some groups and not others. The warning chain is only as strong as its weakest institutional link.
- Which authority is legally responsible for issuing each type of warning, and how is that responsibility coordinated across hazards?
- What decisions should a warning trigger, by whom, and are those decisions agreed in advance?
- Do warnings reach everyone at risk, including people with disabilities, speakers of other languages and those without mobile phones?
- How are false alarms and missed events reviewed, and how is trust maintained?
How early warning governance is governed: instruments, mandates and commitments.
ئامراز، ڕاسپاردە، لایەنە کارا و ڕێکخستنەکانی بەرپرسیارێتی کە سیاسەتمەدارێک، دیپلوماتێک یان دامەزراوەیەکی گەشەپێدان لەگەڵیان کار دەکات، بە ناوهێنانی ئەو ڕێکەوتنانەی دایاندەنێن. پێکهاتەکان چوارچێوە ناوبراوەکان دەگرنەبەر. هەر دۆخ یان پێشکەوتنێک کێشراوە نموونەییە، نەک تۆمار.
ڕاسپاردە و ڕێکەوتنەکان بە درێژایی کات
The agreements that set mandates and commitments on early warning governance, from adoption to their current horizon.
- 2015چوارچێوەی سێندای بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی کارەساتUNDRR
- 2015ئەجێندای 2030 و ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوامنەتەوە یەکگرتووەکان
- 2030ئاسۆی ئەجێندای 2030 و چوارچێوەی سێنداینەتەوە یەکگرتووەکان
How the arrangements work.
The warning chain has four linked elements, each with its own owners.
Risk and monitoring
Understanding of hazards and exposure, and monitoring and forecasting, largely the work of scientific agencies. See کەشوهەوا و مەترسیدەرەکان.
Issuing warnings
A designated authority turns forecasts into public warnings with clear meaning and instructions.
Dissemination and response
Warnings reach people through multiple channels, and people know how to respond. Preparedness turns a message into action.
کاری پێشوەختی has added a new governance dimension. When funds or actions are released automatically once a forecast crosses a threshold, the choice of threshold, data source and decision owner becomes a governance decision with real consequences. Who sets the trigger, who can override it and who reviews it afterwards must be agreed in advance and recorded.
Why now: the UN Early Warnings for All initiative (2022) aims for everyone to be covered by multi-hazard warnings by 2027, and the hardest part is the last mile from a forecast to an action. The platform is designed to convene the authorities that issue warnings and those that must act on them; exercises never send a real warning.
How the evidence is built, and its limits.
- 01
Warning chain analysis
Examines each step from detection to action to find delays and gaps. Requires access to operational records.
- 02
Post-event review
Reviews of warning performance after events, including false alarms and missed warnings.
- 03
Social research
Studies of how people perceive and act on warnings, which vary with trust, experience and circumstance.
- 04
شیکاریی بڕیار
Methods for setting warning thresholds under uncertainty, applying شیکاریی بڕیار لە ژێر نادڵنیاییدا. Thresholds balance missed events against false alarms.
How it is studied, and what the methods cannot say.
- 01شیکاری بڕیار لە ژێر نادڵنیاییداWarning thresholds and false alarms · Pre-agreed triggers for actionApplied here
- 02زانستی سیاسەت، دامەزراوە و بڕیارComparing emergency law · Tracing recurring findings · Mapping coordination structuresApplied here
- 03باشترکردن و توێژینەوەی کارپێکردنPre-positioning relief stocks · Evacuation and relief routing · Sequencing recovery investmentApplied here
ئەو شوێنانەی ئەم لاپەڕەیە لە ناو کۆنسۆرتیۆم بۆیان دەبات.
پرسیار و وەڵام.
What is people-centred early warning?
What is the Common Alerting Protocol?
Does this platform issue warnings?
Does the platform issue warnings?
Why do people ignore warnings?
What is impact-based forecasting?
Who is accountable when a warning fails?
لەم لاپەڕەیەوە بەڵگە پێشکەش بکە.
Reports is the Consortium’s quarterly publication. What you know about this subject can become evidence, a case or a correction in the next edition, credited to you and published under CC BY 4.0 where it is your own work.
- ئیمەیڵدەروازەی GW-GRFلەم لاپەڕەیەوە بینێرەبەڵگە، ڕاستکردنەوە، بابەت، ڕێگا، پێداچوونەوە، وەرگێڕان یان تێکردنی پڕۆفایل. بە نیشانەی ئەم لاپەڕەیە دەگات، بۆ ئەوەی دەستکاریکەری خاوەنەکەی وەریبگرێت.
- Zenodoتەکیەی کراوەدایبنێ و بیدە بە کۆمەڵگاتۆماری خۆت لە Zenodo بە ORCID iD ی خۆت بڵاو بکەرەوە، پاشان لەوێ بیدە بە کۆمەڵگای Reports. سەرپەرشتیارەکان پێداچوونەوەی بۆ دەکەن؛ DOI هەر هی تۆیە.
- ReportsGlobal Risks Forumهەموو ڕێگاکانی بەشداری ببینەجۆرەکانی بەشداری، هەریەکە چۆن پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت، چ ناوبردنێک وەردەگریت، مۆڵەتەکە و ئەوەی هەرگیز وەرناگیرێت.
هەرگیز داتای کەسی، وردەکاریی هەستیاری ژێرخان یان هیچ شتێک مەنێرە کە مافی بڵاوکردنەوەت نییە. بەشدارییەک پێش بەکارهێنان پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت؛ ناردنی ماف نابەخشێت بە نووسەرایەتی یان بەڕێوەبردنی ڕاگەیاندن، و پاڵپشتی دارایی هەرگیز دۆزینەوەیەک ناکڕێت.
پرسیارێکی حوکمڕانی بهێنە بۆ فۆرومەکە.
زانیاری و پرسیار ئەمڕۆ کراوەن. پرسیارێک ژمارەی ئاماژەی پێدەدرێت و هەنگاوی دواتر دیاری دەکات؛ داواکاری، پارەدان، تەرخانکردنی کۆمپیوتەر و تۆمارکردن تەنیا کاتێک دەکرێنەوە کە تیم، مەرج و توانای پێداچوونەوەیان هەبێت.
بەڵگەنامە یاساییەکان.
پیشاندانی هەموو 18 بەڵگەنامە یاساییەکە
نەخشە، داتا و وێنەکانی ئەم ماڵپەڕە بۆ ناوەڕۆک و زانیاریی گشتی پیشان دراون. ئامۆژگاری، پێشبینی یان ئاگادارکردنەوە نین؛ سنوورەکانی زانیارییەکە لە ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی و ئاگاداریی داتادا دەستنیشان کراون.