Robust decision making
Candidate policies are run across a large ensemble of futures; the conditions under which each fails are identified and used to design options that are less vulnerable.
GRF · Foresight Nexus
Decision analysis in foresight
Decision analysis under uncertainty links foresight to choice. It makes objectives, options, uncertainties and value judgements explicit, and under نادڵنیاییی قووڵ it replaces the search for an optimal answer with tests of robustness and adaptability across many futures.
01تۆمارکردن
Decision analysis in foresight on the record.
Method recordSTEM method
- ڕێگاشیکاری بڕیار لە ژێر نادڵنیاییدا
- پارێزەربەڕێوەبردنی مەترسیی سیستەمی
- Applied inForesight Nexus
- داتا4 inputs
- Checks4 validation steps
- Canonical pageSTEM Commons
02بەکارهێنان
What decision analysis under uncertainty does here.
Decision analysis under uncertainty provides structured methods for choosing among options when outcomes are uncertain and objectives conflict. It makes trade-offs and value judgements explicit. In foresight and risk management and مەترسیی سیستەمی, decision analysis helps choose actions that perform acceptably across interconnected risks and uncertain futures. It clarifies when to act now and when to keep options open. The canonical description is on the STEM Commons.
Dynamic adaptive policy pathways
Sequences of actions are mapped with their adaptation tipping points and lead times, so decision-holders can see which choices keep later options open and when a switch falls due.
Structured expert elicitation
Experts are selected, briefed and asked for quantiles on uncertain quantities through Delphi rounds or calibrated protocols; judgements are aggregated and their spread is reported rather than hidden.
03سیناریۆ سیاسییەکان
بەراوردکردنی ئامرازەکان: یاسا، هاندەر و زانیاری.
سێ خێزانی ئامراز پێکەوە بەرامبەر بە هێڵی بنەڕەت، هەریەکەیان بە دواکەوتن و خێرایی پەسەندکردنی خۆیەوە، لەژێر ئەو ڕووپۆشکردن و پابەندبوونەی تۆ دیاری دەکەیت؛ قەبارەی کاریگەرییەکان بەهای فێرکارین کە دەبێت بە بەڵگە بگۆڕدرێن. سیناریۆ: گریمانەی ناودار دەربارەی داهاتوو، نەک پێشبینی.
کۆنترۆڵەکان
- ڕەوتی بنەڕەتیی دەرئەنجامەکە
- 2.0% لە ساڵێکدا
- ڕووپۆشی ئامرازەکە
- 70%
- پابەندبوون بە یاسا
- 75%
- قەبارەی کاریگەری، بەرامبەر بە بەهای فێرکاری
- 100%
- ساڵەکانی داهاتوو
- 20 ساڵ
خوێندنەوەکان
- گەورەترین کەمبوونەوە لە ئاسۆدا
- ڕێکخستن
- کەمبوونەوەی بەرامبەر بە هێڵی بنەڕەت
- 21%
ژمارە، ڕێگا و سەرچاوەکان
| ساڵ | بنەڕەت | ڕێکخستن | هاندەری ئابووری | زانیاری و توانا |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 100.0 | 99.5 | 98.8 | 99.1 |
| 1 | 102.0 | 101.2 | 100.1 | 99.8 |
| 2 | 104.0 | 102.5 | 101.1 | 99.9 |
| 3 | 106.1 | 103.5 | 101.6 | 100.0 |
| 4 | 108.2 | 103.7 | 101.8 | 100.7 |
| 5 | 110.4 | 103.2 | 101.7 | 102.1 |
| 6 | 112.6 | 102.0 | 101.6 | 103.9 |
| 7 | 114.9 | 100.4 | 101.6 | 105.9 |
| 8 | 117.2 | 99.2 | 102.1 | 108.0 |
| 9 | 119.5 | 98.6 | 102.9 | 110.1 |
| 10 | 121.9 | 98.9 | 104.2 | 112.3 |
| 11 | 124.3 | 99.7 | 105.7 | 114.5 |
| 12 | 126.8 | 101.1 | 107.4 | 116.8 |
| 13 | 129.4 | 102.7 | 109.4 | 119.2 |
| 14 | 131.9 | 104.5 | 111.4 | 121.6 |
| 15 | 134.6 | 106.5 | 113.5 | 124.0 |
| 16 | 137.3 | 108.5 | 115.7 | 126.5 |
| 17 | 140.0 | 110.7 | 118.0 | 129.0 |
| 18 | 142.8 | 112.9 | 120.4 | 131.6 |
| 19 | 145.7 | 115.1 | 122.8 | 134.2 |
| 20 | 148.6 | 117.4 | 125.2 | 136.9 |
ڕێگاکان
- ئامرازەکانی حکومەت Hood (1983), The Tools of Government, Macmillan
- Carrots, sticks and sermons Bemelmans-Videc, Rist and Vedung (1998), Transaction
- بڵاوبوونەوەی داهێنانەکان Rogers (2003), Diffusion of Innovations, Free Press
- پەنجەی نادڵنیایی (مۆنتی کارلۆی پارامیتەر) Spiegelhalter, Pearson و Short (2011)، Visualising uncertainty about the future، Science 333
- هەستیاریی یەک-یەک (تۆرناد) Saltelli و ئەوانی دیکە (2008)، Global Sensitivity Analysis: The Primer، Wiley
داتا
The model runs on the teaching values set by the controls. To calibrate it for a place, read it against these admitted layers and series, which this page’s map can draw:
- سنوورەکان Natural Earth
- شارەکان Natural Earth
لە ناو شەش کۆڵەکەکەدا، بە سەرپەرشتیی Nexus Consortium
- تاقیکردنەوەکان Labs
- تێدا دروستکراوە Foresight Nexus لە Foundry
- تاقیکراوەتەوە لە Foresight Nexus لە Universe
- کۆدکراوە لە مەترسییە سیستەمییەکان لە ستانداردەکاندا
- بڵاوکراوەتەوە لە Foresight Nexus لە Reports
- فێرکراو لە کۆلێژی زانستی مەترسی و ڕێگاکان لە Academy
04داتا
What the method consumes.
Datasets and records used by decision analysis under uncertainty on this platform, with the role each plays and the label its values carry. Sources are listed in the source register.
| داتا | ڕۆڵ | ناونیشان |
|---|---|---|
| Scenario ensembles | Futures across which options are tested | مۆدێلکراو |
| Structured expert judgements | Quantities for which data are absent | مەزەندەکراو |
| Stakeholder objective and preference records | Criteria and weights | REPORTED |
| Public appraisal guidance | Discounting and valuation rules | ئامارە بڵاوکراوەکان |
05جێبەجێکردن
لە ڕاسپاردەوە تا هەڵسەنگاندن، بە پێی کۆڵەکە.
ئەو هەنگاوانەی ئامرازێک لە ڕاسپاردەوە تا هەڵسەنگاندن دەیگرێتەبەر، هەریەکەیان لەگەڵ ئەو کۆڵەکەیەی بەڕێوەی دەبات، و ئەو بڕیارانەی لای دەسەڵات دەمێننەوە. مۆدێلێکی فێرکارییە بە بەهای نموونەیی دیاریکراو، نەک پێشبینی.
- ڕاسپاردە و داڕشتنی کێشە دەسەڵاتی تایبەتمەند (دەرەوەی پڕۆگرام)
دەسەڵاتێکی بەرپرس کێشەکە و ڕاسپاردەکە بە یاساکانی خۆی دادەڕێژێت. Howlett, Ramesh and Perl (2009) - بەڵگە و مۆدێلی سیستەم Foundry
سیستەمەکە لەگەڵ فیدباک، داتا و سنوورە ناوبراوەکانی مۆدێل دەکرێت. OECD (2014), principle 2 - هەڵبژاردەکان بە سیناریۆ هەڵدەسەنگێنرێن Foundry
ئامرازەکان لەژێر سیناریۆکاندا بەراورد دەکرێن، نادڵنیایی نیشان دەدرێت. Hood (1983) - ڕاهێنان لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان Universe
هەڵبژاردەکان لە ڕاهێنانێکدا تاقی دەکرێنەوە لەگەڵ ئەوانەی جێبەجێیان دەکەن و بارگرانییان دەگرنە ئەستۆ. OECD (2014), principle 3 - ستاندارد یان ڕێنمایی داڕێژراوە Nexus Standards
ئەوەی کار دەکات وەک ستاندارد یان ڕێنمایی کۆد دەکرێت، کراوە بۆ سەرنج. Nexus Standards process - بڕیاری دەسەڵات دەسەڵاتی تایبەتمەند (دەرەوەی پڕۆگرام)
دەسەڵات لە دەرەوەی پڕۆگرام بڕیار دەدات، بە بەڵگەی لەسەر تۆمار. Howlett, Ramesh and Perl (2009) - توانا و ڕاهێنان Risk Academy
ئەوانەی جێبەجێی دەکەن لەسەر ئامرازە بڕیاردراوەکە و داتاکەی ڕادەهێنرێن. Sendai Framework (2015), priority 2 - چاودێری و ڕاپۆرتی گشتی Reports
نیشاندەرەکان لەگەڵ سەرچاوە، سنوور و ڕاستکردنەوەکان بڵاو دەکرێنەوە. OECD (2014), principle 5 - هەڵسەنگاندن و پێداچوونەوە Nexus Standards
ئەنجامەکان دەگەڕێنەوە بۆ ستانداردەکە و مۆدێلەکە: خولەکە دادەخرێت. Howlett, Ramesh and Perl (2009)
ڕێگاکان
- خولی سیاسەت Howlett, Ramesh and Perl (2009), Studying Public Policy, Oxford University Press
- حوکمڕانیی مەترسییە هەستیارەکان OECD (2014), Recommendation of the Council on the Governance of Critical Risks
- Layered drawing of directed graphs Sugiyama, Tagawa and Toda (1981), IEEE SMC 11
لە ناو شەش کۆڵەکەکەدا، بە سەرپەرشتیی Nexus Consortium
- تاقیکردنەوەکان Labs
- تێدا دروستکراوە Foresight Nexus لە Foundry
- تاقیکراوەتەوە لە Foresight Nexus لە Universe
- کۆدکراوە لە مەترسییە سیستەمییەکان لە ستانداردەکاندا
- بڵاوکراوەتەوە لە Foresight Nexus لە Reports
- فێرکراو لە کۆلێژی زانستی مەترسی و ڕێگاکان لە Academy
06پشتڕاستکردنەوە
How results are checked.
Analyses are checked through sensitivity analysis, peer review and stakeholder scrutiny. Retrospective review compares decisions with outcomes.
| بپشکنە | How it is done |
|---|---|
| Sensitivity to values | Results are re-run with alternative weights and discount rates and the effect is reported |
| Expert calibration | Where possible, experts answer seed questions with known answers to weight or check their judgements |
| Scenario sampling adequacy | The ensemble is checked for coverage so robustness is not claimed over a narrow set of futures |
| Traceability | Each result traces to stated objectives, options and assumptions that reviewers can examine |
Results depend on elicited probabilities and preferences that may be biased. Deep uncertainty can make expected value comparisons misleading.
07ئامراز و پابەندبوونەکان
How decision analysis in foresight is governed: instruments, mandates and commitments.
ئامراز، ڕاسپاردە، لایەنە کارا و ڕێکخستنەکانی بەرپرسیارێتی کە سیاسەتمەدارێک، دیپلوماتێک یان دامەزراوەیەکی گەشەپێدان لەگەڵیان کار دەکات، بە ناوهێنانی ئەو ڕێکەوتنانەی دایاندەنێن. پێکهاتەکان چوارچێوە ناوبراوەکان دەگرنەبەر. هەر دۆخ یان پێشکەوتنێک کێشراوە نموونەییە، نەک تۆمار.
ماتریکسی ئامرازە سیاسییەکان
The kinds of instrument available on decision analysis in foresight, by level of government and cooperation.
| جۆری ئامراز | خۆجێیی | نیشتمانی | هەرێمی | جیهانی |
|---|---|---|---|---|
| ڕێکخستنی | دابەشکردنی ناوچەکان، یاساکانی بیناسازی | یاسا، ستاندارد، مۆڵەتپێدان | یاسا هاوتاکراوەکان | ڕێکەوتننامە و پەیماننامەکان |
| ئابووری | سەرانەی خۆجێیی، پشکی یارمەتی | هێڵی بودجە، باج، پلانی بیمە | کۆگای مەترسی، سندوقە هەرێمییەکان | میکانیزمەکانی دابینکردنی دارایی |
| زانیاری | ئاگادارکردنەوە خۆجێییەکان | ئاشکراکردن، ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت، ئامار | ڕێکخستنەکانی هاوبەشکردنی داتا | چاودێری و ڕاپۆرتکردنی جیهانی |
| دامەزراوەیی | لیژنە ناوخۆییەکان | دامەزراوە سەرکردەکان، ئەنجومەنەکانی هەماهەنگی | لەشە هەرێمییەکان و سکرتاریەتەکان | ڕاسپاردە فرەلایەنەکان |
| هاوکاری | ڕێککەوتنە کۆمەڵگەییەکان | پەیماننامەکانی هاوبەشی | یادداشت و پڕۆگرامی هاوبەش | ڕێکەوتن و پابەندبوونی هاوبەش |
چوارچێوەی سێندای بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی کارەسات · UNDRRڕێکەوتننامەی پاریس · UNFCCCئەجێندای 2030 و ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوام · نەتەوە یەکگرتووەکانڕێساکانی تەندروستیی نێودەوڵەتی · WHO
08Connections
Topics that rely on this method.
09Stewardship
Who maintains the method.
بەڕێوەبردنی مەترسیی سیستەمی stewards decision analysis under uncertainty for the Consortium and reviews how it is applied across platforms.
10پەیوەست
ئەو شوێنانەی ئەم لاپەڕەیە لە ناو کۆنسۆرتیۆم بۆیان دەبات.
11پرسیارەکان
پرسیار و وەڵام.
What are the limits of decision analysis under uncertainty in this field?
Results depend on elicited probabilities and preferences that may be biased. Deep uncertainty can make expected value comparisons misleading.
How are results checked?
Analyses are checked through sensitivity analysis, peer review and stakeholder scrutiny. Retrospective review compares decisions with outcomes.
Are the values on this page real?
The data names, roles and checks are real descriptions of practice. The canvas shows a design of the method’s use, not a run; no result is reported here.
Where else is this method applied?
ئەو canonical method page lists every platform that applies it.
Reportsبەشداربە
لەم لاپەڕەیەوە بەڵگە پێشکەش بکە.
Reports is the Consortium’s quarterly publication. What you know about this subject can become evidence, a case or a correction in the next edition, credited to you and published under CC BY 4.0 where it is your own work.
Global Risks ForumForesight Nexusڕوانگەی پێشبینیی ستراتیژیسیناریۆ و تاقیکردنەوەی گوشار
- ئیمەیڵدەروازەی GW-GRFلەم لاپەڕەیەوە بینێرەبەڵگە، ڕاستکردنەوە، بابەت، ڕێگا، پێداچوونەوە، وەرگێڕان یان تێکردنی پڕۆفایل. بە نیشانەی ئەم لاپەڕەیە دەگات، بۆ ئەوەی دەستکاریکەری خاوەنەکەی وەریبگرێت.
- Zenodoتەکیەی کراوەدایبنێ و بیدە بە کۆمەڵگاتۆماری خۆت لە Zenodo بە ORCID iD ی خۆت بڵاو بکەرەوە، پاشان لەوێ بیدە بە کۆمەڵگای Reports. سەرپەرشتیارەکان پێداچوونەوەی بۆ دەکەن؛ DOI هەر هی تۆیە.
- ReportsGlobal Risks Forumهەموو ڕێگاکانی بەشداری ببینەجۆرەکانی بەشداری، هەریەکە چۆن پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت، چ ناوبردنێک وەردەگریت، مۆڵەتەکە و ئەوەی هەرگیز وەرناگیرێت.
هەرگیز داتای کەسی، وردەکاریی هەستیاری ژێرخان یان هیچ شتێک مەنێرە کە مافی بڵاوکردنەوەت نییە. بەشدارییەک پێش بەکارهێنان پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت؛ ناردنی ماف نابەخشێت بە نووسەرایەتی یان بەڕێوەبردنی ڕاگەیاندن، و پاڵپشتی دارایی هەرگیز دۆزینەوەیەک ناکڕێت.
Foresight Nexus
پرسیارێکی حوکمڕانی بهێنە بۆ فۆرومەکە.
زانیاری و پرسیار ئەمڕۆ کراوەن. پرسیارێک ژمارەی ئاماژەی پێدەدرێت و هەنگاوی دواتر دیاری دەکات؛ داواکاری، پارەدان، تەرخانکردنی کۆمپیوتەر و تۆمارکردن تەنیا کاتێک دەکرێنەوە کە تیم، مەرج و توانای پێداچوونەوەیان هەبێت.
یاسایی
بەڵگەنامە یاساییەکان.
پیشاندانی هەموو 18 بەڵگەنامە یاساییەکە
نەخشە، داتا و وێنەکانی ئەم ماڵپەڕە بۆ ناوەڕۆک و زانیاریی گشتی پیشان دراون. ئامۆژگاری، پێشبینی یان ئاگادارکردنەوە نین؛ سنوورەکانی زانیارییەکە لە ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی و ئاگاداریی داتادا دەستنیشان کراون.