Skip to content

GRF · حوکمڕانیی کارەسات و قەیران

حوکمڕانیی چاکبوونەوە

Recovery decides how a place rebuilds after a disaster: who leads, how damage is assessed, which standards apply, where money comes from and who is consulted. Done well, recovery reduces future risk; done poorly, it rebuilds the same exposure or leaves groups behind. This page sets out how recovery governance holds or fails, the records that show progress, and who decides.

02پرسیارەکە

Recovery governance: how the risk develops.

Reconstruction, funding and accountability. The dossier below sets out how the risk develops, what is measured, where the data come from, how it is modelled and who decides.

میکانیزم

Speed competes with quality

Pressure to rebuild fast pushes reconstruction to existing sites and designs. Building back better needs time for hazard mapping, new standards and consultation, which delay visible progress.

میکانیزم

Finance arrives in fragments

Insurance, budgets, loans, grants and donor pledges arrive at different times with different conditions. Without a recovery framework that sequences them, gaps and duplication appear.

میکانیزم

Renters and informal residents fall out

Compensation often follows ownership records. Tenants, informal settlers and people without documents can be excluded from assistance and displaced by reconstruction.

میکانیزم

Integrity risks rise

Large, urgent contracts with relaxed procurement invite fraud and corruption. Transparent tracking of funds and contracts protects resources and trust.

03جوگرافیا

مەترسیدەرەکانی ئێستا لە کاریبی.

Population density, flood water and active fires over the Caribbean, from NASA GIBS. Each layer carries its own date.

نەخشە کارلێککارەکە JavaScript پێویستە؛ لیستی چینەکان و سەرچاوەکان لە خوارەوەن.

چینەکان 3

مەترسیدەرەکان ئێستا، بۆ ئەم لاپەڕەیە

دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
مەزەندەکراو
سەرچاوە
Gridded Population of the World v4.11 (NASA SEDAC (CIESIN, Columbia University))
دابینکەر
NASA SEDAC (CIESIN، زانکۆی کۆلۆمبیا)
مۆڵەت
CC BY 4.0
ساڵی بەرهەم
null؛ خەمڵاندن لەسەر بنەمای سەرژمێری، نەگۆڕ (2020)
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 1 km
نادڵنیایی
مەزەندەی بنەماداری سەرژمێری بۆ خەڵک بۆ هەر کیلۆمەترێکی دووجا لە 2020، وەک ناوەڕۆکی ڕووبەڕووبوون پیشان دراوە؛ ژمارەی ئەو خەڵکە نییە کە بەهۆی هیچ مەترسیدەرێکەوە کاریگەر بوون.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
چاودێریکراو (هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت)
سەرچاوە
بەرهەمی جیهانی لافاوی VIIRS (NASA LANCE)
دابینکەر
NASA LANCE
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ڕۆژانە؛ دۆزینەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-10-14
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 250 m
نادڵنیایی
دۆزینەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
چاودێریکراو (هەور و کاتی تێپەڕبوونی ماهەوارە بۆشایی بەجێدەهێڵن)
سەرچاوە
VIIRS NOAA-20 375 m (FIRMS) (NASA LANCE FIRMS)
دابینکەر
NASA LANCE FIRMS
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ڕۆژانە؛ دۆزینەوەی ماهەوارەیی؛ هەور و کاتی تێپەڕبوون بۆشایی بەجێدەهێڵن
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-10-13
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 500 m
نادڵنیایی
دۆزینەوەی خاڵە گەرمەکانی ماهەوارە بۆ ئەو ڕۆژەی پیشاندراوە، لەوانە سووتاندنی گاز و گەرمی پیشەسازی؛ ئاگری پشتڕاستکراوە، ڕاپۆرتی پێشهات یان ئاگاداریی نییە.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
چاودێریکراو
سەرچاوە
VIIRS Black Marble (VNP46A2) (NASA LAADS DAAC)
دابینکەر
NASA LAADS DAAC
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ڕۆژانە؛ تیشکی ماهەوارە، ڕاستکراوە بۆ مانگەشەو و کەشوهەوا
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-10-12
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 500 m
نادڵنیایی
تیشکی شەوی ماهەوارە بۆ ئەو بەروارەی پیشاندراوە؛ ڕووناکی جێگرەوەی بەکارهێنانی کارەبا و پچڕانە، نەک پێوانەی دابینکردن یان دەستگەیشتن.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
مەزەندەکراو
سەرچاوە
GPM IMERG (NASA GES DISC)
دابینکەر
NASA GES DISC
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ڕۆژانە؛ مەزەندەی ماهەوارە، نزیک کاتی ڕاستەقینە
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-10-12
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 2 km
نادڵنیایی
مەزەندەی ماهەوارە، نزیک کاتی ڕاستەقینە. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
چاودێریکراو
سەرچاوە
ڕەنگدانەوەی ڕاستکراوەی VIIRS NOAA-20 (NASA LANCE)
دابینکەر
NASA LANCE
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ڕۆژانە؛ وێنەی ماهەوارە
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-10-14
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 250 m
نادڵنیایی
وێنەی ماهەوارە. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت

نوێترین بەردەست

NASA GIBS / EOSDIS · ASTER GDEM (METI، NASA) · Blue Marble (NASA) · © OpenStreetMap contributors (ODbL) · Natural Earth

نوێترین وێنەی NASA بار دەکرێت.

بۆ جوڵاندن ڕایبکێشە. Ctrl یان ⌘ ڕابگرە و بسوڕێنە، پینچ بکە یان دوگمەکان بۆ نزیک و دوورکردنەوە؛ بەسەر بەهاکاندا ڕابوەستە لە ژێر نیشانەدەر؛ گەڕاندنەوە دەگەڕێتەوە بۆ ناوچەکە.

مەترسیدەرەکانی ئێستا، لەسەر کاریبی.بەرهەمی ماهەوارە و مۆدێل وەک NASA بڵاوی دەکاتەوە، هەر یەکەیان بە بەرواری خۆی. نیشاندەرن، نەک هەڵسەنگاندنی هیچ شوێنێک.

داتا: NASA GIBS · ASTER GDEM · Blue Marble · © بەشداربووانی OpenStreetMap · Natural Earth · NASA EONET · U.S. Geological Surveyسەرچاوە و مۆڵەتەکان

  • We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). داتای کراوەی NASA
  • We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). داتای کراوەی NASA
  • Center for International Earth Science Information Network (CIESIN), Columbia University. 2018. Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Density, Revision 11. NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC). Licensed under CC BY 4.0. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). doi:10.7927/H49C6VHW. CC BY 4.0
  • بەرهەمە نزیک کاتی ڕاستەقینەکانی VIIRS (لافاو، پلەی گەرمی ڕووی زەوی، داپۆشراوی بەفر، ڕەنگدانەوەی ڕاستکراو)، NASA LANCE؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • NASA Fire Information for Resource Management System (FIRMS)، بەرهەمی ئاگری چالاکی VIIRS 375 m، NASA LANCE؛ تایلی ڤێکتەر لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • ڕووناکیی شەوی VIIRS Black Marble، NASA Goddard Space Flight Center؛ بڵاودەکرێتەوە لەلایەن NASA Level-1 and Atmosphere Archive and Distribution System (LAADS DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • بارانی GPM IMERG، NASA Precipitation Processing System؛ لەلایەن NASA Goddard Earth Sciences Data and Information Services Center (GES DISC)ەوە بڵاو کراوەتەوە؛ وێنە لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەی ڕەنگی بڵاوکراوە دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا (دەگیرێن) کاتێک نیشان دەدرێن (گۆڕدراو). داتای کراوەی NASA
  • ASTER GDEM بەرهەمی METI و NASA ە (ASTER Global Digital Elevation Model V003، NASA LP DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). ناوهێنان بەم شێوەیە: NASA/METI/AIST/Japan Spacesystems and U.S./Japan ASTER Science Team (2019). ASTER Global Digital Elevation Model V003. doi:10.5067/ASTER/ASTGTM.003. داتای کراوەی NASA
  • دروستکراو بە Natural Earth. داتای نەخشەی ڕایگان، ڤێکتەر و ڕاستەر @ naturalearthdata.com. دۆمەینی گشتی
  • © OpenStreetMap contributors (ODbL)، لە ڕێگەی NASA GIBS (هێڵی کەنار، سنوور، ڕێگا و ناوی شوێن). ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). ODbL
  • Blue Marble، NASA Earth Observatory؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • ناوەڕۆک لەسەر گلۆب و نەخشەی تەخت: هێڵی کەنار، سنوور، ڕێگا و ناوی شوێن لە چینە ئاماژەییەکانی NASA GIBS (داتای OpenStreetMap، ODbL، © OpenStreetMap contributors)؛ وێنەی Blue Marble وەک بنەمای ئارەزوومەندانە؛ زەوی 3D و خوێندنەوەی بەرزایی لە ئیندێکسی ڕەنگی بەرزایی ASTER GDEM (پۆلەکانی 5 m تا 200 m، گەورەکراوە بۆ ڕوونی). سنوورەکان وەک بڵاوکراون کێشراون و هیچ دیدگایەک لەسەر هیچ خاکێک ناگەیەنن.
  • ڕووداوە ڕاستەوخۆکان: NASA Earth Observatory Natural Event Tracker (EONET)؛ ڕووداوەکان نیشانەدەرن و بەستەری سەرچاوەی ڕەسەنی خۆیان دەهێڵنەوە.
  • ڕاستەوخۆ: NASA EONET ڕووداوەکان نیشانەدەرن، نەک ئاگادارکردنەوەی دەسەڵات.
  • ڕاستەوخۆ: U.S. Geological Survey ڕووداوەکان نیشانەدەرن، نەک ئاگادارکردنەوەی دەسەڵات.
  • NASA GIBS: We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS).
  • پێشبینی ڕۆیشتنی ڕووبار، 30 ڕۆژ لەگەڵ مەودا (GloFAS لە ڕێگەی Open-Meteo): Contains modified Copernicus Emergency Management Service information 2026؛ ئاگادارکردنەوەی لافاو نییە.
  • داتای کەشناسی لە Open-Meteo.com (https://open-meteo.com/), بە مۆڵەتی CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).
  • چینە ئارەزوومەندانەکان (20 سەرچاوە لە لیستی چینەکاندا: زیندوو، پێشبینی، چاودێریکراو و چوارچێوە) کاتێک چالاک دەکرێن ناوی دابینکەرەکەیان لەسەر نەخشەکە و لێرەدا چاپ دەکەن؛ پێشبینییەکان دەرهاویشتەی مۆدێلن و نیشاندەرە وەرگیراوەکان خەمڵاندنن.

چینەکان و بەروارەکان

  • چڕی دانیشتووان، 2020: دانیشتووان: CIESIN، زانکۆی کۆلۆمبیا، Gridded Population of the World v4.11 (2018)، NASA SEDAC، CC BY 4.0 · جێگیر
  • ئاوی لافاو، تێکەڵەی 3 ڕۆژە: بەرهەمی جیهانی لافاوی VIIRS، NASA LANCE · 14ی تشرینی یەکەمی 2026
  • ئاگرە چالاکەکان و نائاسایی گەرمایی: VIIRS NOAA-20 375 m (FIRMS)، NASA LANCE FIRMS · 13ی تشرینی یەکەمی 2026
  • ڕووناکی شەو، ڕۆژانە: VIIRS Black Marble (VNP46A2)، NASA LAADS DAAC · 12ی تشرینی یەکەمی 2026
  • ڕێژەی بارین، تێکڕای ڕۆژانە: GPM IMERG، NASA GES DISC · 12ی تشرینی یەکەمی 2026
  • ڕەنگی ڕاستەقینە: ڕەنگدانەوەی ڕاستکراوەی VIIRS NOAA-20، NASA LANCE · 13ی تشرینی یەکەمی 2026

04نیشاندەرەکان

What is measured, and how well.

Each indicator carries its unit, its cadence, the kind of source behind it and the evidence label a value would carry. No values are shown: a programme supplies them under its own authority.

IndicatorUnitCadenceSource typeناونیشان
Post-disaster needs assessment completedyes or no, with dateper eventGovernment and partner recordsئامارە بڵاوکراوەکان
Recovery framework adoptedyes or noper eventGovernment recordsئامارە بڵاوکراوەکان
Recovery funds pledged, committed and disbursedcurrency, by stagequarterlyRecovery tracking سیستەمەREPORTED
Housing units reconstructedcount against needquarterlyRecovery agency reportsREPORTED
Reconstruction meeting updated hazard standardsshare of rebuilt assetsperiodicBuilding control recordsREPORTED
Households excluded from assistance for lack of documentscountper programmeProgramme reviewsمەزەندەکراو
05چاودێری

تەختەی هەماهەنگیی فرە دامەزراوە.

The screen a team would use to follow this subject: its measures, states and decisions. Names are examples and values are illustrative.

تەختەی هەماهەنگیی فرە دامەزراوە

Recovery governance · National crisis centre · Exercise EX-72

ڕاهێنانی هەماهەنگیGRF · حوکمڕانیی کارەسات و قەیران

کێ سەرکردایەتیی چی دەکات

ئاگادارکردنەوەخزمەتگوزاریی کەشناسیپاراستنی مەدەنیپاککردنەوەچالاک
دەرکردنی خەڵکشارەوانیپۆلیسهاوبەشیئەرککراو
پەناگەخزمەتگوزاریی کۆمەڵایەتیکۆمەڵگای خۆبەخشپاککردنەوەچالاک
زانیاریی گشتیهەماهەنگکەری قەیرانهەمووبۆشاییدیارینەکراو

تۆماری ڕاهێنان

  1. 09:00STAدەستپێکردنی ڕاهێنان
  2. 09:38WRNئاگادارکردنەوەی سوور دەرکرا
  3. 10:17GAPدوو دامەزراوە ڕاسپاردەی ناکۆک دەردەکەن
  4. 11:00FIXگوتەبێژێکی تاک ناونراوە

بابەتەکانی دوای کردار

  1. AA-1دیاریکردنی بەرپرسی زانیاریی گشتی لە یاساداخاوەنی سیاسەت81 d
  2. AA-2وێنەی دۆخی هاوبەش لە نێوان دامەزراوەکانناوەندی قەیران66 d
Multi-agency coordination board: the screen’s structure, terms and states for Recovery governance.ناو و بەهای نموونەیی؛ دیزاینێکە، نەک تۆمار یان سیستەمی ڕاستەوخۆ.
06سەرچاوەکان

Where the evidence comes from.

Named public datasets and institutional records, each with its licence class. Sources by agreement are used only under their terms and never republished.

سەرچاوەWhat it givesLicence class
Post-disaster needs assessments (PDNA) and Global Rapid Post-Disaster Damage Estimation (GRADE) reportsDamage, loss and recovery needs after major disastersPublic reports, terms per publisher
GFDRR recovery framework guidanceGuidance on organising recovery institutions and financeFree, World Bank terms
Recovery agency progress reportsReconstruction progress and spendingPublic records, terms per agency
OCHA Financial Tracking ServiceHumanitarian funding flows by crisisFree, OCHA terms
Open Contracting data on emergency procurementContracts awarded during emergencies, where publishedLicence per publisher
07سیناریۆ سیاسییەکان

بەراوردکردنی ئامرازەکان: یاسا، هاندەر و زانیاری.

سێ خێزانی ئامراز پێکەوە بەرامبەر بە هێڵی بنەڕەت، هەریەکەیان بە دواکەوتن و خێرایی پەسەندکردنی خۆیەوە، لەژێر ئەو ڕووپۆشکردن و پابەندبوونەی تۆ دیاری دەکەیت؛ قەبارەی کاریگەرییەکان بەهای فێرکارین کە دەبێت بە بەڵگە بگۆڕدرێن. سیناریۆ: گریمانەی ناودار دەربارەی داهاتوو، نەک پێشبینی. نەخشەی ئەم لاپەڕەیە کاریبی نیشان دەدات؛ مۆدێلەکە خۆی بە شوێنێکەوە نەبەستراوە.

کۆنترۆڵەکان

ڕەوتی بنەڕەتیی دەرئەنجامەکە
2.0% لە ساڵێکدا
ڕووپۆشی ئامرازەکە
70%
پابەندبوون بە یاسا
75%
قەبارەی کاریگەری، بەرامبەر بە بەهای فێرکاری
100%
ساڵەکانی داهاتوو
20 ساڵ

خوێندنەوەکان

گەورەترین کەمبوونەوە لە ئاسۆدا
ڕێکخستن
کەمبوونەوەی بەرامبەر بە هێڵی بنەڕەت
21%
ژمارە، ڕێگا و سەرچاوەکان
ساڵبنەڕەتڕێکخستنهاندەری ئابووریزانیاری و توانا
0100.099.598.899.1
1102.0101.2100.199.8
2104.0102.5101.199.9
3106.1103.5101.6100.0
4108.2103.7101.8100.7
5110.4103.2101.7102.1
6112.6102.0101.6103.9
7114.9100.4101.6105.9
8117.299.2102.1108.0
9119.598.6102.9110.1
10121.998.9104.2112.3
11124.399.7105.7114.5
12126.8101.1107.4116.8
13129.4102.7109.4119.2
14131.9104.5111.4121.6
15134.6106.5113.5124.0
16137.3108.5115.7126.5
17140.0110.7118.0129.0
18142.8112.9120.4131.6
19145.7115.1122.8134.2
20148.6117.4125.2136.9

ڕێگاکان

  1. ئامرازەکانی حکومەت Hood (1983), The Tools of Government, Macmillan
  2. Carrots, sticks and sermons Bemelmans-Videc, Rist and Vedung (1998), Transaction
  3. بڵاوبوونەوەی داهێنانەکان Rogers (2003), Diffusion of Innovations, Free Press
  4. پەنجەی نادڵنیایی (مۆنتی کارلۆی پارامیتەر) Spiegelhalter, Pearson و Short (2011)، Visualising uncertainty about the future، Science 333
  5. هەستیاریی یەک-یەک (تۆرناد) Saltelli و ئەوانی دیکە (2008)، Global Sensitivity Analysis: The Primer، Wiley

داتا

The model runs on the teaching values set by the controls. To calibrate it for a place, read it against these admitted layers and series, which this page’s map can draw:

  • سنوورەکان Natural Earth
  • شارەکان Natural Earth
بەراوردکردنی ئامرازەکان: یاسا، هاندەر و زانیاری. مۆدێلێکی فێرکاریی نموونەییە: لەسەر ئەو بەهایانە کار دەکات کە کۆنترۆڵەکان دایدەنێن، نەک لەسەر داتای پێوراو. میتۆدەکان: Tools of government (Hood (1983), The Tools of Government, Macmillan); Carrots, sticks and sermons (Bemelmans-Videc, Rist and Vedung (1998), Transaction); Diffusion of innovations (Rogers (2003), Diffusion of Innovations, Free Press).
08بڕیارەکان

Who decides, and what the evidence serves.

Disaster and Crisis Governance prepares evidence. The decisions below are taken by the authorities named, under their own rules, and never by the platform.

کێ بڕیار دەداتپرسیارەکەEvidence this page serves
Recovery authorities and ministriesWho leads recovery and which standards apply to reconstructionComparative recovery frameworks and assessment records
Finance ministriesHow recovery finance is mobilised and sequencedFunding flows and lessons from past recoveries
Local governmentsWhere and how to rebuild, and how residents are consultedHazard maps, needs assessments and consultation practice
Audit institutionsWhether recovery funds were used as intendedProcurement and spending records

Outputs this topic produces

  • Comparative notes on recovery institutions and frameworks
  • Guide to sequencing recovery finance
  • Dialogue briefs on inclusion of renters and informal residents in recovery
  • Questions for recovery authorities on transparency of funds
09جێبەجێکردن

لە ڕاسپاردەوە تا هەڵسەنگاندن، بە پێی کۆڵەکە.

ئەو هەنگاوانەی ئامرازێک لە ڕاسپاردەوە تا هەڵسەنگاندن دەیگرێتەبەر، هەریەکەیان لەگەڵ ئەو کۆڵەکەیەی بەڕێوەی دەبات، و ئەو بڕیارانەی لای دەسەڵات دەمێننەوە. مۆدێلێکی فێرکارییە بە بەهای نموونەیی دیاریکراو، نەک پێشبینی. نەخشەی ئەم لاپەڕەیە کاریبی نیشان دەدات؛ مۆدێلەکە خۆی بە شوێنێکەوە نەبەستراوە.

  1. ڕاسپاردە و داڕشتنی کێشە دەسەڵاتی تایبەتمەند (دەرەوەی پڕۆگرام)
    دەسەڵاتێکی بەرپرس کێشەکە و ڕاسپاردەکە بە یاساکانی خۆی دادەڕێژێت. Howlett, Ramesh and Perl (2009)
  2. بەڵگە و مۆدێلی سیستەم Foundry
    سیستەمەکە لەگەڵ فیدباک، داتا و سنوورە ناوبراوەکانی مۆدێل دەکرێت. OECD (2014), principle 2
  3. هەڵبژاردەکان بە سیناریۆ هەڵدەسەنگێنرێن Foundry
    ئامرازەکان لەژێر سیناریۆکاندا بەراورد دەکرێن، نادڵنیایی نیشان دەدرێت. Hood (1983)
  4. ڕاهێنان لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان Universe
    هەڵبژاردەکان لە ڕاهێنانێکدا تاقی دەکرێنەوە لەگەڵ ئەوانەی جێبەجێیان دەکەن و بارگرانییان دەگرنە ئەستۆ. OECD (2014), principle 3
  5. ستاندارد یان ڕێنمایی داڕێژراوە Nexus Standards
    ئەوەی کار دەکات وەک ستاندارد یان ڕێنمایی کۆد دەکرێت، کراوە بۆ سەرنج. Nexus Standards process
  6. بڕیاری دەسەڵات دەسەڵاتی تایبەتمەند (دەرەوەی پڕۆگرام)
    دەسەڵات لە دەرەوەی پڕۆگرام بڕیار دەدات، بە بەڵگەی لەسەر تۆمار. Howlett, Ramesh and Perl (2009)
  7. توانا و ڕاهێنان Risk Academy
    ئەوانەی جێبەجێی دەکەن لەسەر ئامرازە بڕیاردراوەکە و داتاکەی ڕادەهێنرێن. Sendai Framework (2015), priority 2
  8. چاودێری و ڕاپۆرتی گشتی Reports
    نیشاندەرەکان لەگەڵ سەرچاوە، سنوور و ڕاستکردنەوەکان بڵاو دەکرێنەوە. OECD (2014), principle 5
  9. هەڵسەنگاندن و پێداچوونەوە Nexus Standards
    ئەنجامەکان دەگەڕێنەوە بۆ ستانداردەکە و مۆدێلەکە: خولەکە دادەخرێت. Howlett, Ramesh and Perl (2009)

ڕێگاکان

  1. خولی سیاسەت Howlett, Ramesh and Perl (2009), Studying Public Policy, Oxford University Press
  2. حوکمڕانیی مەترسییە هەستیارەکان OECD (2014), Recommendation of the Council on the Governance of Critical Risks
  3. Layered drawing of directed graphs Sugiyama, Tagawa and Toda (1981), IEEE SMC 11
لە ڕاسپاردەوە تا هەڵسەنگاندن، بە پێی کۆڵەکە: هەنگاوەکان وەک تۆمارکراون، هەریەکەیان لەگەڵ کۆڵەکەکەی؛ سەرچاوەکان وەک لەسەر هەر هەنگاوێک ناوبراون.
10Core questions

What governance experts ask.

Recovery is the phase with the most money, the most decisions and often the least attention once the emergency fades. Choices about where and how to rebuild set risk for decades. Recovery funding can be captured, delayed or misdirected, and affected communities can be excluded from decisions about their own futures. The idea of building back better captures the opportunity, but realising it depends on governance.

  • Who leads recovery, and how are national, local and community roles balanced?
  • How are recovery priorities set, and how do they reflect the needs of the most affected people?
  • How is recovery funding raised, allocated, tracked and audited?
  • Does reconstruction reduce future risk, or does it recreate the conditions that caused the disaster?
11شبیهسازی دووانە و زنجیرەیی

Exercise a cascade in recovery governance with the people who decide.

Assembled from the Nexus Standards area profile ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت و کاری پێشوەختی: the hazards it names, the سیستەمە and communities that carry the loss, the controls and institutions that dampen it and the data that observe it. Pick an initiating event and step through the cascade to see where mandates meet and which decisions fall to whom. The Map view places the run on an example geography with open data. Every weight is a stated assumption. An exercise for dialogue, not a forecast, an assessment or a position. To model a place of your own choosing, open the full System Builder.

مەترسیدەرەکان

  • Ice-jam flood
  • Tropical cyclone
  • شەپۆلی گەرما
  • HIV epidemic
  • Storm surge (set off downstream)
  • Intense rainfall (set off downstream)
  • River flood (set off downstream)
  • Flash flood (set off downstream)
  • Dangerous surf (set off downstream)
  • پچڕانی کارەبای فراوان (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
  • Mass displacement (set off downstream)
  • Coastal flood (set off downstream)
  • کەشی ئاگری زۆر توند (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
  • ئاگری دارستان (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
  • فشاری تۆڕی کارەبا بەهۆی گەرماوە (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
  • وشکەسالیی کشتوکاڵی (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
  • وشکەسالیی لەناکاو (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
  • Snow drought (set off downstream)

کۆنترۆڵەکان

  • NS-0 دەستوور و بنەماکان
  • NS-3 UNIەکانی تۆماری مەترسی (ڕێزمان، خشتەی گواستنەوەی کۆن، دەسەڵاتی تەرخانکردن)
  • NS-9 UNIی ناوەڕۆکی (دامەزراندنەکان، نموونەکان، نموونەکانی پڕۆگرام)
  • NS-10 Policies and clauses (machine-readable obligations: definition, binding, evaluation and enforcement)
  • NS-11 سەلماندن و چاودێری (بەڵگە، گواهییەکان، چاودێریی گونجان لەگەڵ zero-trust)
  • NRS-C7 ئاگادارکردنەوەی پێشوەخت، دەستپێکەرەکان و کاری پێشوەختی
  • NRS-S9 System profile: NXS-AAP (Anticipatory action and triggers)
  • NRS-H117 خێزانی مەترسیدەر: یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی و مەترسیی تاوانە دڕندانەکان (NHS-1 soc.cohesion)
  • NRS-H83 خێزانی مەترسیدەر: شکستی توانای سیستەمی تەندروستی (NHS-1 health.system)
  • NRS-H98 خێزانی مەترسیدەر: زیرەکی دەستکردی بریکار کە بە پانتایی گەورە کار دەکات (NHS-1 tech.ai-agentic)
  • NRS-H22 خێزانی مەترسیدەر: زریانە خۆری-زەوییەکان (NHS-1 space.solar-storm)

چاودێری

  • NWS API active alerts (CAP 1.2 as GeoJSON) (listed for reference)
  • GloFAS global flood forecasts and reanalysis (listed for reference)
  • ECMWF open data (IFS and AIFS real-time forecasts) (listed for reference)
  • CHIRPS quasi-global gridded precipitation (listed for reference)
  • Number of countries that have multi-hazard early warning systems
  • Number of countries that have multi-hazard monitoring and forecasting systems
  • Number of people per 100,000 covered by early warning information through local governments or national dissemination mechanisms
  • Number of countries with accessible, understandable, usable and relevant disaster risk information and assessment

جوگرافیای نموونە

  • Southeast Asia: 51 hexagonal cells
  • ئاوی ڕووی زەوی لە ڕێگەی هەورەوە، 30 م (ڕادارەی OPERA DSWx-S1)، NASA GIBS
  • ڕێژەی بارین، نیو کاتژمێری ڕابردوو (IMERG)، NASA GIBS
  • گەرمیی هەوای ڕووی زەوی، ڕۆژ (AIRS)، NASA GIBS
  • ڕووناکییەکانی شەو ئەمشەو، پچڕانی کارەبا (VIIRS Day/Night Band)، NASA GIBS
12Mechanisms

How the arrangements work.

Recovery governance combines leadership, finance and accountability over a long period.

سەرکردایەتی

Recovery institutions

Dedicated recovery agencies, existing ministries or local governments may lead. Each model has trade-offs between speed and integration.

دارایی

Funding and flows

Budgets, insurance, development finance and donations flow through different channels with different rules. Their fiscal dimension is studied at داراییی گشتی و قەرزی سەروەرانە at Global Risks Alliance (GRA).

بەرپرسیارێتی

Transparency and oversight

Public tracking of funds and progress, audit and community feedback reduce leakage and build trust.

A tension runs through recovery governance: the demand to rebuild quickly against the need to rebuild safely and fairly. Rapid reconstruction on the same sites restores normality but may repeat exposure; careful planning reduces risk but leaves people waiting. Transparent decision processes that explain these trade-offs to affected communities help maintain trust while choices are made.

Why now: recovery after recent large earthquakes, floods and storms has shown how decisions on land, housing and funding taken in the first months shape exposure for decades. The platform is designed to convene recovery authorities, communities and funders on who decides recovery priorities, and to record the lessons as cases.

13ئامراز و پابەندبوونەکان

How recovery governance is governed: instruments, mandates and commitments.

ئامراز، ڕاسپاردە، لایەنە کارا و ڕێکخستنەکانی بەرپرسیارێتی کە سیاسەتمەدارێک، دیپلوماتێک یان دامەزراوەیەکی گەشەپێدان لەگەڵیان کار دەکات، بە ناوهێنانی ئەو ڕێکەوتنانەی دایاندەنێن. پێکهاتەکان چوارچێوە ناوبراوەکان دەگرنەبەر. هەر دۆخ یان پێشکەوتنێک کێشراوە نموونەییە، نەک تۆمار.

ڕاسپاردە و ڕێکەوتنەکان بە درێژایی کات

The agreements that set mandates and commitments on recovery governance, from adoption to their current horizon.

  1. 2015چوارچێوەی سێندای بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی کارەساتUNDRR
  2. 2015ئەجێندای 2030 و ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوامنەتەوە یەکگرتووەکان
  3. 2030ئاسۆی ئەجێندای 2030 و چوارچێوەی سێنداینەتەوە یەکگرتووەکان
Adoption years of the agreements named; the texts and their bodies are the authority. Chosen from the page’s fields.
چوارچێوەی سێندای بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی کارەسات · UNDRRڕێکەوتننامەی پاریس · UNFCCCئەجێندای 2030 و ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوام · نەتەوە یەکگرتووەکانڕێساکانی تەندروستیی نێودەوڵەتی · WHO
14ڕێگا و بەڵگە

How the evidence is built, and its limits.

  1. 01

    Needs assessment

    Post-disaster needs assessments estimate damage, losses and recovery needs. Methods are established but estimates carry uncertainty.

  2. 02

    Recovery monitoring

    Tracking of reconstruction and livelihood outcomes over years. Monitoring often ends before recovery does.

  3. 03

    Comparative case study

    Comparison of recovery approaches across events to identify what works in which context.

  4. 04

    Financial tracking

    Analysis of funding flows and their timing. Data are scattered across many sources.

15ڕێگاکان

How it is studied, and what the methods cannot say.

16پرسیارەکان

پرسیار و وەڵام.

What is build back better?
A Sendai Framework principle of using recovery, rehabilitation and reconstruction to increase resilience, by integrating risk reduction into rebuilt infrastructure, society, livelihoods and the environment.
What is a post-disaster needs assessment?
A government-led assessment, often supported by the UN, EU and World Bank, that estimates damage, losses and recovery needs and sets out a recovery strategy.
Why are tenants often missed in recovery?
Assistance is often tied to proof of ownership. People who rent, live informally or lack documents may not qualify unless programmes are designed to include them.
What does building back better mean?
Using recovery to reduce future risk and improve conditions, for example through safer construction, better land use and stronger services, rather than restoring what existed before.
Does GRF fund recovery?
نەخێر. GRF پڕۆگرامەکان کۆدەکاتەوە و حوکمڕانییان دەکات. ڕێکخستن، دابینکردنی دارایی، کڕین یان بڕواپێدان ناکات، و میوانداری یان سپۆنسەرایەتی هیچ دەسەڵاتێک بەسەر دۆزینەوەکاندا نابەخشێت.
Why does recovery often exclude affected communities?
Pressure for speed, centralised decision-making and lack of mechanisms for participation. Inclusive recovery takes deliberate design.
How long does recovery take?
It varies widely. Infrastructure may be restored in months, while housing, livelihoods and psychosocial recovery can take many years.
Reportsبەشداربە

لەم لاپەڕەیەوە بەڵگە پێشکەش بکە.

Reports is the Consortium’s quarterly publication. What you know about this subject can become evidence, a case or a correction in the next edition, credited to you and published under CC BY 4.0 where it is your own work.

Global Risks Forumحوکمڕانیی کارەسات و قەیرانکورتەی ساڵانەی Universeکورتەی بەڵگە
حوکمڕانیی کارەسات و قەیران

پرسیارێکی حوکمڕانی بهێنە بۆ فۆرومەکە.

زانیاری و پرسیار ئەمڕۆ کراوەن. پرسیارێک ژمارەی ئاماژەی پێدەدرێت و هەنگاوی دواتر دیاری دەکات؛ داواکاری، پارەدان، تەرخانکردنی کۆمپیوتەر و تۆمارکردن تەنیا کاتێک دەکرێنەوە کە تیم، مەرج و توانای پێداچوونەوەیان هەبێت.

یاسایی
پیشاندانی هەموو 18 بەڵگەنامە یاساییەکە

نەخشە، داتا و وێنەکانی ئەم ماڵپەڕە بۆ ناوەڕۆک و زانیاریی گشتی پیشان دراون. ئامۆژگاری، پێشبینی یان ئاگادارکردنەوە نین؛ سنوورەکانی زانیارییەکە لە ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی و ئاگاداریی داتادا دەستنیشان کراون.