GRF · حوکمڕانیی کەشوهەوا و سروشت
دامەزراوەکانی گونجان
Adaptation happens through institutions: a ministry that writes the national adaptation plan, a finance ministry that funds it, regulators who change building codes and water allocation, and local authorities who act. When mandates overlap, budgets are short or no one owns a risk, plans stay on paper. This page sets out how adaptation institutions are built and where they fail, the records that show their capacity, and the office holders who decide what is funded, where and for whom.
Adaptation institutions on the record.
Adaptation institutions: how the risk develops.
Mandates, financing and accountability. The dossier below sets out how the risk develops, what is measured, where the data come from, how it is modelled and who decides.
Mandates fragment
Adaptation touches water, agriculture, health, planning and infrastructure, each with its own ministry and law. Without a coordinating mandate with budget authority, every agency adapts its own assets and shared risks such as heat or flooding fall between them.
Plans outrun budgets
National adaptation plans list priorities, but spending follows the annual budget cycle. Where adaptation has no budget line or tagging, finance ministries cannot see what is spent and plans lose ground to visible short-term demands.
Local capacity limits delivery
Most adaptation is local: drainage, zoning, cooling, water supply. Municipalities with few staff, weak revenue and no hazard data cannot design or maintain measures, even when national plans assign them the task.
Maladaptation locks in
Measures that protect one place or group can move risk elsewhere: a levee that shifts flooding downstream, irrigation that depletes groundwater. Without review and learning loops, these choices stay for the life of the asset.
Climate signals in the Andes.
Daytime surface heat, rain, marine heat and population density over the Andes, from NASA GIBS. Each layer carries its own date.
نەخشە کارلێککارەکە JavaScript پێویستە؛ لیستی چینەکان و سەرچاوەکان لە خوارەوەن.
چینەکان 4
نیشانەکانی کەشوهەوا، بۆ ئەم لاپەڕەیە
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو (هەوری بەردەوام هێشتا بۆشایی بەجێدەهێڵێت)
- سەرچاوە
- VIIRS NOAA-20 Level 3، 8 ڕۆژ (NASA LANCE)
- دابینکەر
- NASA LANCE
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- 8 ڕۆژ؛ تێکەڵەی 8 ڕۆژەی ماهەوارە؛ هەوری بەردەوام هێشتا بۆشایی بەجێدەهێڵێت
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-09-14
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 1 km
- نادڵنیایی
- پلەی گەرمیی ڕووی زەوی بە ماهەوارە لە 8 ڕۆژی کۆتایی بەروارە پیشاندراوەکەدا، نیشاندەری ڕووبەڕووبوون بە گەرما؛ نە پلەی گەرمیی هەوایە، نە ئیندێکسی گەرمایە، نە ئاگادارکردنەوەی گەرما.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- مەزەندەکراو
- سەرچاوە
- GPM IMERG (NASA GES DISC)
- دابینکەر
- NASA GES DISC
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ مەزەندەی ماهەوارە، نزیک کاتی ڕاستەقینە
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-12
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 2 km
- نادڵنیایی
- مەزەندەی ماهەوارە، نزیک کاتی ڕاستەقینە. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو
- سەرچاوە
- GHRSST MUR25 (NASA JPL PO.DAAC)
- دابینکەر
- NASA JPL PO.DAAC
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ شیکاری ماهەوارە
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-12
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 2 km
- نادڵنیایی
- شیکاریی ماهەوارە بۆ ئەوەی پلەی گەرمیی دەریا چەند لە بەهای ئاساییی خۆی لا دەدات بۆ ئەو بەروارەی پیشاندراوە؛ نیشاندەری گەرمیی دەریاییە، نەک ئاگادارکردنەوەی سپیبوونەوەی مەرجان .
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- مەزەندەکراو
- سەرچاوە
- Gridded Population of the World v4.11 (NASA SEDAC (CIESIN, Columbia University))
- دابینکەر
- NASA SEDAC (CIESIN، زانکۆی کۆلۆمبیا)
- مۆڵەت
- CC BY 4.0
- ساڵی بەرهەم
- null؛ خەمڵاندن لەسەر بنەمای سەرژمێری، نەگۆڕ (2020)
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 1 km
- نادڵنیایی
- مەزەندەی بنەماداری سەرژمێری بۆ خەڵک بۆ هەر کیلۆمەترێکی دووجا لە 2020، وەک ناوەڕۆکی ڕووبەڕووبوون پیشان دراوە؛ ژمارەی ئەو خەڵکە نییە کە بەهۆی هیچ مەترسیدەرێکەوە کاریگەر بوون.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو
- سەرچاوە
- VIIRS Black Marble (VNP46A2) (NASA LAADS DAAC)
- دابینکەر
- NASA LAADS DAAC
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ تیشکی ماهەوارە، ڕاستکراوە بۆ مانگەشەو و کەشوهەوا
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-12
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 500 m
- نادڵنیایی
- تیشکی شەوی ماهەوارە بۆ ئەو بەروارەی پیشاندراوە؛ ڕووناکی جێگرەوەی بەکارهێنانی کارەبا و پچڕانە، نەک پێوانەی دابینکردن یان دەستگەیشتن.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو (هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت)
- سەرچاوە
- بەرهەمی جیهانی لافاوی VIIRS (NASA LANCE)
- دابینکەر
- NASA LANCE
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ دۆزینەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-14
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 250 m
- نادڵنیایی
- دۆزینەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
کیبۆرد، کاتێک نەخشە فۆکەسی لەسەرە
Ctrl یان ⌘ ڕابگرە و بسوڕێنە بۆ نزیک و دوورکردنەوە
نوێترین بەردەست
NASA GIBS / EOSDIS · ASTER GDEM (METI، NASA) · Blue Marble (NASA) · © OpenStreetMap contributors (ODbL) · Natural Earth
نوێترین وێنەی NASA بار دەکرێت.
بۆ جوڵاندن ڕایبکێشە. Ctrl یان ⌘ ڕابگرە و بسوڕێنە، پینچ بکە یان دوگمەکان بۆ نزیک و دوورکردنەوە؛ بەسەر بەهاکاندا ڕابوەستە لە ژێر نیشانەدەر؛ گەڕاندنەوە دەگەڕێتەوە بۆ ناوچەکە.
Climate signals, framed on the Andes.بەرهەمی ماهەوارە و مۆدێل وەک NASA بڵاوی دەکاتەوە، هەر یەکەیان بە بەرواری خۆی. نیشاندەرن، نەک هەڵسەنگاندنی هیچ شوێنێک.
داتا: NASA GIBS · ASTER GDEM · Blue Marble · © بەشداربووانی OpenStreetMap · Natural Earth · NASA EONET · NASA AIRS · U.S. Geological Surveyسەرچاوە و مۆڵەتەکان
- We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). داتای کراوەی NASA
- We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). داتای کراوەی NASA
- بەرهەمە نزیک کاتی ڕاستەقینەکانی VIIRS (لافاو، پلەی گەرمی ڕووی زەوی، داپۆشراوی بەفر، ڕەنگدانەوەی ڕاستکراو)، NASA LANCE؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- بارانی GPM IMERG، NASA Precipitation Processing System؛ لەلایەن NASA Goddard Earth Sciences Data and Information Services Center (GES DISC)ەوە بڵاو کراوەتەوە؛ وێنە لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەی ڕەنگی بڵاوکراوە دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا (دەگیرێن) کاتێک نیشان دەدرێن (گۆڕدراو). داتای کراوەی NASA
- شیکارییەکانی GHRSST Level 4 MUR، NASA Jet Propulsion Laboratory؛ بڵاودەکرێتەوە لەلایەن NASA Physical Oceanography DAAC (PO.DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- Center for International Earth Science Information Network (CIESIN), Columbia University. 2018. Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Density, Revision 11. NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC). Licensed under CC BY 4.0. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). doi:10.7927/H49C6VHW. CC BY 4.0
- ڕووناکیی شەوی VIIRS Black Marble، NASA Goddard Space Flight Center؛ بڵاودەکرێتەوە لەلایەن NASA Level-1 and Atmosphere Archive and Distribution System (LAADS DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- ASTER GDEM بەرهەمی METI و NASA ە (ASTER Global Digital Elevation Model V003، NASA LP DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). ناوهێنان بەم شێوەیە: NASA/METI/AIST/Japan Spacesystems and U.S./Japan ASTER Science Team (2019). ASTER Global Digital Elevation Model V003. doi:10.5067/ASTER/ASTGTM.003. داتای کراوەی NASA
- دروستکراو بە Natural Earth. داتای نەخشەی ڕایگان، ڤێکتەر و ڕاستەر @ naturalearthdata.com. دۆمەینی گشتی
- © OpenStreetMap contributors (ODbL)، لە ڕێگەی NASA GIBS (هێڵی کەنار، سنوور، ڕێگا و ناوی شوێن). ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). ODbL
- Blue Marble، NASA Earth Observatory؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- ناوەڕۆک لەسەر گلۆب و نەخشەی تەخت: هێڵی کەنار، سنوور، ڕێگا و ناوی شوێن لە چینە ئاماژەییەکانی NASA GIBS (داتای OpenStreetMap، ODbL، © OpenStreetMap contributors)؛ وێنەی Blue Marble وەک بنەمای ئارەزوومەندانە؛ زەوی 3D و خوێندنەوەی بەرزایی لە ئیندێکسی ڕەنگی بەرزایی ASTER GDEM (پۆلەکانی 5 m تا 200 m، گەورەکراوە بۆ ڕوونی). سنوورەکان وەک بڵاوکراون کێشراون و هیچ دیدگایەک لەسەر هیچ خاکێک ناگەیەنن.
- ڕووداوە ڕاستەوخۆکان: NASA Earth Observatory Natural Event Tracker (EONET)؛ ڕووداوەکان نیشانەدەرن و بەستەری سەرچاوەی ڕەسەنی خۆیان دەهێڵنەوە.
- ڕاستەوخۆ: NASA EONET ڕووداوەکان نیشانەدەرن، نەک ئاگادارکردنەوەی دەسەڵات.
- Observed (EO): NASA AIRS. We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS).
- ڕاستەوخۆ: U.S. Geological Survey ڕووداوەکان نیشانەدەرن، نەک ئاگادارکردنەوەی دەسەڵات.
- NASA GIBS: We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS).
- پێشبینی کوالیتی هەوا، 5 ڕۆژ، PM2.5 (CAMS لە ڕێگەی Open-Meteo): Contains modified Copernicus Atmosphere Monitoring Service information 2026.
- ساڵی ڕابردوو، پلەی گەرمی ڕۆژانە (ERA5 لە ڕێگەی Open-Meteo): Contains modified Copernicus Climate Change Service information 2026.
- ساڵی ڕابردوو، پلەی گەرمی ڕۆژانە و تیشکی خۆر (NASA POWER): These data were obtained from the NASA Langley Research Center (LaRC) POWER Project funded through the NASA Earth Science/Applied Science Program..
- داتای کەشناسی لە Open-Meteo.com (https://open-meteo.com/), بە مۆڵەتی CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).
- Optional layers (22 sources in the layer list: live, forecast, observed and context) print their provider credit on the map and here when switched on; forecasts are model output and derived indices are estimates.
چینەکان و بەروارەکان
- پلەی گەرمی ڕووی زەوی، ڕۆژ، تێکەڵەی 8 ڕۆژە: VIIRS NOAA-20 Level 3، 8 ڕۆژ، NASA LANCE · 14ی ئەیلوولی 2026
- ڕێژەی بارین، تێکڕای ڕۆژانە: GPM IMERG، NASA GES DISC · 12ی تشرینی یەکەمی 2026
- نائاسایی پلەی گەرمی ڕووی دەریا: GHRSST MUR25، NASA JPL PO.DAAC · 12ی تشرینی یەکەمی 2026
- چڕی دانیشتووان، 2020: دانیشتووان: CIESIN، زانکۆی کۆلۆمبیا، Gridded Population of the World v4.11 (2018)، NASA SEDAC، CC BY 4.0 · جێگیر
- ڕووناکی شەو، ڕۆژانە: VIIRS Black Marble (VNP46A2)، NASA LAADS DAAC · 12ی تشرینی یەکەمی 2026
- ئاوی لافاو، تێکەڵەی 3 ڕۆژە: بەرهەمی جیهانی لافاوی VIIRS، NASA LANCE · 14ی تشرینی یەکەمی 2026
What is measured, and how well.
Each indicator carries its unit, its cadence, the kind of source behind it and the evidence label a value would carry. No values are shown: a programme supplies them under its own authority.
| Indicator | Unit | Cadence | Source type | ناونیشان |
|---|---|---|---|---|
| National adaptation plan status | submitted, in preparation or none | on submission | UNFCCC NAP Central | ئامارە بڵاوکراوەکان |
| Adaptation coordination body with legal mandate | yes or no, with legal instrument | on change | National legislation databases | ئامارە بڵاوکراوەکان |
| Climate budget tagging in place | yes or no, with method | annual | Finance ministry budget documents | DECLARED |
| Tagged adaptation expenditure | currency per year and share of budget | annual | Budget execution reports | REPORTED |
| Local adaptation plans adopted | count of subnational plans | annual | National and municipal records | REPORTED |
| Adaptation finance received | currency per year, by channel | annual | Biennial transparency reports and fund records | REPORTED |
| Adaptation monitoring and evaluation system | existence and scope, categorical | on change | NAP progress reports | DECLARED |
شوێنکەوتنی پلانی گونجان.
The screen a team would use to follow this subject: its measures, states and decisions. Names are examples and values are illustrative.
شوێنکەوتنی پلانی گونجان
Adaptation institutions · National adaptation council · Plan year 5
کردارە لەسەر ڕێگاکان بەپێی کەرت
بۆشاییەکانی جێبەجێکردن
| هیچ یاسایەکی دابەشکردنی ئاو لە کاتی وشکەساڵیدا نییە | ئاو | ڕاسپاردە ڕوون نییە | کۆمیسیۆنی حەوزەکە |
| پلانی گەرما نییە | تەندروستی | بودجە | وەزارەتی پەیوەندیدار |
| دووری کەنار پەیڕەو نەکراوە | شارەکان | توانا | پارێزگای D |
خولی گونجان
- هەڵسەنگاندنی مەترسینیشتمانی
- پلانNAP
- جێبەجێکردنکەرتەکان
- چاودێرینیشاندەرەکان
- هەڵسەنگاندنفێربوون
Where the evidence comes from.
Named public datasets and institutional records, each with its licence class. Sources by agreement are used only under their terms and never republished.
| سەرچاوە | What it gives | Licence class |
|---|---|---|
| UNFCCC NAP Central | Submitted national adaptation plans and related documents | Public records, UNFCCC terms |
| UNEP Adaptation Gap Report | Assessment of adaptation planning, finance and implementation across countries | Free to read, UNEP terms |
| Climate Change Laws of the World | National climate laws and policies, including adaptation frameworks | Free to use with attribution, terms to check |
| Notre Dame Global Adaptation Initiative (ND-GAIN) country index data | Vulnerability and readiness components by country | Free to download, terms to check |
| OECD climate-related development finance data | Adaptation-related development finance by provider and recipient | Free, OECD terms |
| Green Climate Fund and Adaptation Fund project records | Approved adaptation projects, readiness grants and implementing entities | Public records, terms per fund |
بەراوردکردنی ئامرازەکان: یاسا، هاندەر و زانیاری.
سێ خێزانی ئامراز پێکەوە بەرامبەر بە هێڵی بنەڕەت، هەریەکەیان بە دواکەوتن و خێرایی پەسەندکردنی خۆیەوە، لەژێر ئەو ڕووپۆشکردن و پابەندبوونەی تۆ دیاری دەکەیت؛ قەبارەی کاریگەرییەکان بەهای فێرکارین کە دەبێت بە بەڵگە بگۆڕدرێن. سیناریۆ: گریمانەی ناودار دەربارەی داهاتوو، نەک پێشبینی. نەخشەی ئەم لاپەڕەیە The Andes نیشان دەدات؛ مۆدێلەکە خۆی بە شوێنێکەوە نەبەستراوە.
کۆنترۆڵەکان
- ڕەوتی بنەڕەتیی دەرئەنجامەکە
- 2.0% لە ساڵێکدا
- ڕووپۆشی ئامرازەکە
- 70%
- پابەندبوون بە یاسا
- 75%
- قەبارەی کاریگەری، بەرامبەر بە بەهای فێرکاری
- 100%
- ساڵەکانی داهاتوو
- 20 ساڵ
خوێندنەوەکان
- گەورەترین کەمبوونەوە لە ئاسۆدا
- ڕێکخستن
- کەمبوونەوەی بەرامبەر بە هێڵی بنەڕەت
- 21%
ژمارە، ڕێگا و سەرچاوەکان
| ساڵ | بنەڕەت | ڕێکخستن | هاندەری ئابووری | زانیاری و توانا |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 100.0 | 99.5 | 98.8 | 99.1 |
| 1 | 102.0 | 101.2 | 100.1 | 99.8 |
| 2 | 104.0 | 102.5 | 101.1 | 99.9 |
| 3 | 106.1 | 103.5 | 101.6 | 100.0 |
| 4 | 108.2 | 103.7 | 101.8 | 100.7 |
| 5 | 110.4 | 103.2 | 101.7 | 102.1 |
| 6 | 112.6 | 102.0 | 101.6 | 103.9 |
| 7 | 114.9 | 100.4 | 101.6 | 105.9 |
| 8 | 117.2 | 99.2 | 102.1 | 108.0 |
| 9 | 119.5 | 98.6 | 102.9 | 110.1 |
| 10 | 121.9 | 98.9 | 104.2 | 112.3 |
| 11 | 124.3 | 99.7 | 105.7 | 114.5 |
| 12 | 126.8 | 101.1 | 107.4 | 116.8 |
| 13 | 129.4 | 102.7 | 109.4 | 119.2 |
| 14 | 131.9 | 104.5 | 111.4 | 121.6 |
| 15 | 134.6 | 106.5 | 113.5 | 124.0 |
| 16 | 137.3 | 108.5 | 115.7 | 126.5 |
| 17 | 140.0 | 110.7 | 118.0 | 129.0 |
| 18 | 142.8 | 112.9 | 120.4 | 131.6 |
| 19 | 145.7 | 115.1 | 122.8 | 134.2 |
| 20 | 148.6 | 117.4 | 125.2 | 136.9 |
ڕێگاکان
- ئامرازەکانی حکومەت Hood (1983), The Tools of Government, Macmillan
- Carrots, sticks and sermons Bemelmans-Videc, Rist and Vedung (1998), Transaction
- بڵاوبوونەوەی داهێنانەکان Rogers (2003), Diffusion of Innovations, Free Press
- پەنجەی نادڵنیایی (مۆنتی کارلۆی پارامیتەر) Spiegelhalter, Pearson و Short (2011)، Visualising uncertainty about the future، Science 333
- هەستیاریی یەک-یەک (تۆرناد) Saltelli و ئەوانی دیکە (2008)، Global Sensitivity Analysis: The Primer، Wiley
داتا
The model runs on the teaching values set by the controls. To calibrate it for a place, read it against these admitted layers and series, which this page’s map can draw:
- سنوورەکان Natural Earth
- شارەکان Natural Earth
لە ناو شەش کۆڵەکەکەدا، بە سەرپەرشتیی Nexus Consortium
- تاقیکردنەوەکان Labs
- تێدا دروستکراوە حوکمڕانیی کەشوهەوا و سروشت لە Foundry
- تاقیکراوەتەوە لە حوکمڕانیی کەشوهەوا و سروشت لە Universe
- کۆدکراوە لە کەشوهەوا و سیستەمەکانی زەوی لە Standards
- بڵاوکراوەتەوە لە حوکمڕانیی کەشوهەوا و سروشت لە Reports
- فێرکراو لە کۆلێژی زانستی زەوی و ژینگە لە Academy
Who decides, and what the evidence serves.
Climate and Nature Governance prepares evidence. The decisions below are taken by the authorities named, under their own rules, and never by the platform.
| کێ بڕیار دەدات | پرسیارەکە | Evidence this page serves |
|---|---|---|
| Environment and climate ministries | How the national adaptation plan assigns responsibilities and what it prioritises | Mandate maps, hazard evidence and comparable plan designs, with sources |
| Finance ministries | Whether adaptation gets a budget line, tagging and appraisal rules | Budget tagging methods, execution data and fiscal risk evidence |
| Municipal councils | Which local measures to fund and maintain | Local hazard data, cost and maintenance records, and lessons from comparable cities |
| Parliamentary committees and audit institutions | Whether adaptation commitments are being delivered | Plan targets against budget execution and monitoring reports |
Outputs this topic produces
- Maps of adaptation mandates showing who decides, funds, implements and reviews
- Comparative notes on national adaptation plan design and budget integration
- Dialogue briefs on local delivery capacity for heat, flood and drought
- Questions for legislatures reviewing adaptation progress
لە ڕاسپاردەوە تا هەڵسەنگاندن، بە پێی کۆڵەکە.
ئەو هەنگاوانەی ئامرازێک لە ڕاسپاردەوە تا هەڵسەنگاندن دەیگرێتەبەر، هەریەکەیان لەگەڵ ئەو کۆڵەکەیەی بەڕێوەی دەبات، و ئەو بڕیارانەی لای دەسەڵات دەمێننەوە. مۆدێلێکی فێرکارییە بە بەهای نموونەیی دیاریکراو، نەک پێشبینی. نەخشەی ئەم لاپەڕەیە The Andes نیشان دەدات؛ مۆدێلەکە خۆی بە شوێنێکەوە نەبەستراوە.
- ڕاسپاردە و داڕشتنی کێشە دەسەڵاتی تایبەتمەند (دەرەوەی پڕۆگرام)
دەسەڵاتێکی بەرپرس کێشەکە و ڕاسپاردەکە بە یاساکانی خۆی دادەڕێژێت. Howlett, Ramesh and Perl (2009) - بەڵگە و مۆدێلی سیستەم Foundry
سیستەمەکە لەگەڵ فیدباک، داتا و سنوورە ناوبراوەکانی مۆدێل دەکرێت. OECD (2014), principle 2 - هەڵبژاردەکان بە سیناریۆ هەڵدەسەنگێنرێن Foundry
ئامرازەکان لەژێر سیناریۆکاندا بەراورد دەکرێن، نادڵنیایی نیشان دەدرێت. Hood (1983) - ڕاهێنان لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان Universe
هەڵبژاردەکان لە ڕاهێنانێکدا تاقی دەکرێنەوە لەگەڵ ئەوانەی جێبەجێیان دەکەن و بارگرانییان دەگرنە ئەستۆ. OECD (2014), principle 3 - ستاندارد یان ڕێنمایی داڕێژراوە Nexus Standards
ئەوەی کار دەکات وەک ستاندارد یان ڕێنمایی کۆد دەکرێت، کراوە بۆ سەرنج. Nexus Standards process - بڕیاری دەسەڵات دەسەڵاتی تایبەتمەند (دەرەوەی پڕۆگرام)
دەسەڵات لە دەرەوەی پڕۆگرام بڕیار دەدات، بە بەڵگەی لەسەر تۆمار. Howlett, Ramesh and Perl (2009) - توانا و ڕاهێنان Risk Academy
ئەوانەی جێبەجێی دەکەن لەسەر ئامرازە بڕیاردراوەکە و داتاکەی ڕادەهێنرێن. Sendai Framework (2015), priority 2 - چاودێری و ڕاپۆرتی گشتی Reports
نیشاندەرەکان لەگەڵ سەرچاوە، سنوور و ڕاستکردنەوەکان بڵاو دەکرێنەوە. OECD (2014), principle 5 - هەڵسەنگاندن و پێداچوونەوە Nexus Standards
ئەنجامەکان دەگەڕێنەوە بۆ ستانداردەکە و مۆدێلەکە: خولەکە دادەخرێت. Howlett, Ramesh and Perl (2009)
ڕێگاکان
- خولی سیاسەت Howlett, Ramesh and Perl (2009), Studying Public Policy, Oxford University Press
- حوکمڕانیی مەترسییە هەستیارەکان OECD (2014), Recommendation of the Council on the Governance of Critical Risks
- Layered drawing of directed graphs Sugiyama, Tagawa and Toda (1981), IEEE SMC 11
لە ناو شەش کۆڵەکەکەدا، بە سەرپەرشتیی Nexus Consortium
- تاقیکردنەوەکان Labs
- تێدا دروستکراوە حوکمڕانیی کەشوهەوا و سروشت لە Foundry
- تاقیکراوەتەوە لە حوکمڕانیی کەشوهەوا و سروشت لە Universe
- کۆدکراوە لە کەشوهەوا و سیستەمەکانی زەوی لە Standards
- بڵاوکراوەتەوە لە حوکمڕانیی کەشوهەوا و سروشت لە Reports
- فێرکراو لە کۆلێژی زانستی زەوی و ژینگە لە Academy
What governance researchers ask.
- Which agency leads on adaptation, and does it have the authority and budget to coordinate others?
- How are national plans translated into sector and local action?
- How is adaptation financed, and who decides priorities?
- How is progress monitored, and who is accountable when it falls short?
Exercise a cascade in adaptation institutions with the people who decide.
Assembled from the Nexus Standards area profile گونجانی کەشوهەوا و مەترسیی گواستنەوە: the hazards it names, the سیستەمە and communities that carry the loss, the controls and institutions that dampen it and the data that observe it. Pick an initiating event and step through the cascade to see where mandates meet and which decisions fall to whom. The Map view places the run on an example geography with open data. Every weight is a stated assumption. An exercise for dialogue, not a forecast, an assessment or a position. To model a place of your own choosing, open the full System Builder.
مەترسیدەرەکان
- Sea-level rise
- شەپۆلی گەرما
- Windstorm
- لافاوی لەناکاو
- Meteorological drought
- Groundwater depletion
- پچڕانی کارەبای فراوان (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- Large forest disturbance (set off downstream)
- ئاگری دارستان (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- کەشی ئاگری زۆر توند (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- فشاری تۆڕی کارەبا بەهۆی گەرماوە (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- وشکەسالیی کشتوکاڵی (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- وشکەسالیی لەناکاو (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- Snow drought (set off downstream)
- Ground-level ozone episode (set off downstream)
- Debris flow (set off downstream)
- Hydrological drought (set off downstream)
- ئاگری پیت و ژێر زەوی (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
سیستەم و بەستنەوەکان
- گونجانی کەشوهەوا و مەترسیی گواستنەوە
- ستانداردەکانی مەترسی کەشوهەوا میکانیزم
- ستانداردەکانی مەترسیی دارایی و ئابووری زنجیرەیی
- ستانداردەکانی مەترسیی وزە فیدباک
- Water risk standards Maladaptation risk
کۆنترۆڵەکان
NS-0دەستوور و بنەماکانNS-3UNIەکانی تۆماری مەترسی (ڕێزمان، خشتەی گواستنەوەی کۆن، دەسەڵاتی تەرخانکردن)NS-9UNIی ناوەڕۆکی (دامەزراندنەکان، نموونەکان، نموونەکانی پڕۆگرام)NS-10Policies and clauses (machine-readable obligations: definition, binding, evaluation and enforcement)NS-11سەلماندن و چاودێری (بەڵگە، گواهییەکان، چاودێریی گونجان لەگەڵ zero-trust)NS-14پابەندبوون و هاوتاکردن لەگەڵ ستانداردی دەرەکیNRS-X1مەترسیی گۆڕانی کەشوهەوا و گونجانNRS-T16مەترسیی بریکارەکانی زیرەکی دەستکرد و سیستەمە خۆسەرەکانی بڕیاردانNRS-H65خێزانی مەترسیدەر: پێشێلکردنی سنوورەکانی گۆی زەوی (NHS-1 planet.boundary)NRS-I7بەکارهێنانەکانی هەواڵگری: گەڕانی بنەمادار، بیرکردنەوە و پشتگیریی بڕیارNRS-K20پڕۆفایلی پاکێتی بوار: گونجان لەگەڵ کەشوهەوا (DOMAIN-020)NRS-K21پڕۆفایلی پاکێتی بوار: کەمکردنەوەی گۆڕانی کەشوهەوا و کاربۆن (DOMAIN-021)
چاودێری
- CMIP6 climate projections (Copernicus Climate Data Store) (listed for reference)
- NGFS Scenario Explorer (listed for reference)
- ERA5 reanalysis (Copernicus Climate Data Store) (listed for reference)
- World Bank Open Data and World Development Indicators API (listed for reference)
- Number of countries with nationally determined contributions, long-term strategies, national adaptation plans and adaptation communications
- ژمارەی ئەو وڵاتانەی ستراتیژیی نیشتمانیی DRR بەپێی چوارچێوەی سێندای
جوگرافیای نموونە
- Pacific Island states: 150 hexagonal cells
- ڕووناکییەکانی شەو ئەمشەو، پچڕانی کارەبا (VIIRS Day/Night Band)، NASA GIBS
- گەرمیی هەوای ڕووی زەوی، ڕۆژ (AIRS)، NASA GIBS
- ڕێژەی بارین، نیو کاتژمێری ڕابردوو (IMERG)، NASA GIBS
- ئاوی ڕووی زەوی لە ڕێگەی هەورەوە، 30 م (ڕادارەی OPERA DSWx-S1)، NASA GIBS
Why adaptation governance is hard.
Adaptation cuts across sectors: water, agriculture, health, infrastructure, planning and disaster risk management. Environment ministries often lead on plans but lack authority over the line ministries and local governments that implement them. Adaptation outcomes, such as avoided losses, are hard to measure, which weakens accountability.
Local authorities carry much of the burden but often lack funds and technical capacity. Financing is fragmented between domestic budgets and multiple international funds with different rules. Short political cycles discourage investment in long-term resilience.
Why now: the UAE Framework for Global Climate Resilience (2023) set adaptation targets for 2030, and national adaptation plans increasingly cut across ministries that rarely plan together. The platform is designed to convene those ministries and the local governments that deliver adaptation, map who decides what, and test the arrangement in a Universe exercise before a heat or flood season does.
How adaptation institutions is governed: instruments, mandates and commitments.
ئامراز، ڕاسپاردە، لایەنە کارا و ڕێکخستنەکانی بەرپرسیارێتی کە سیاسەتمەدارێک، دیپلوماتێک یان دامەزراوەیەکی گەشەپێدان لەگەڵیان کار دەکات، بە ناوهێنانی ئەو ڕێکەوتنانەی دایاندەنێن. پێکهاتەکان چوارچێوە ناوبراوەکان دەگرنەبەر. هەر دۆخ یان پێشکەوتنێک کێشراوە نموونەییە، نەک تۆمار.
ڕاسپاردە و ڕێکەوتنەکان بە درێژایی کات
The agreements that set mandates and commitments on adaptation institutions, from adoption to their current horizon.
- 1992UNFCCC و ڕێکەوتننامەی فرەجۆریی زیندەوەرینەتەوە یەکگرتووەکان
- 2015چوارچێوەی سێندای بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی کارەساتUNDRR
- 2015ئەجێندای 2030 و ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوامنەتەوە یەکگرتووەکان
- 2015ڕێکەوتننامەی پاریسUNFCCC
- 2022Kunming-Montreal Global Biodiversity FrameworkCBD
- 2023یەکەمین هەڵسەنگاندنی جیهانی لەژێر ڕێکەوتننامەی پاریسداUNFCCC
- 2030ئاسۆی ئەجێندای 2030 و چوارچێوەی سێنداینەتەوە یەکگرتووەکان
How institutions are compared.
- 01
Mandate mapping
Identifying which bodies hold which responsibilities, using policy, institutional and decision science. Formal mandates can differ from practice.
- 02
Comparative case analysis
Comparing how different countries organise adaptation. Context limits how far lessons transfer.
- 03
Budget tracking
Following adaptation spending through public budgets. Adaptation is often embedded in other spending and hard to isolate.
- 04
Monitoring frameworks
Indicators of process and outcome, informed by climate and atmospheric science. Outcome indicators lag and attribution is difficult.
How it is studied, and what the methods cannot say.
- 01زانستی سیاسەت، دامەزراوە و بڕیارMandate and decision-rights mapping · Process tracing of commitmentsApplied here
- 02زانستی کەشوهەوا و هەواگۆڕScenarios for adaptation plans · Attribution in governance debatesApplied here
- 03هایدرۆلۆژی و زانستی ئاوAllocation under variable flow · Upstream project effects · Shared monitoring designApplied here
- 04زانستی کشتوکاڵ، خاک و خۆراکIrrigation and crop choice · Drought impact on yields · Smallholder adaptation optionsApplied here
پرسیار و وەڵام.
What is a national adaptation plan?
What is maladaptation?
Who is accountable for adaptation?
Why do adaptation plans often stall?
Does GRF fund adaptation projects?
Can a ministry request a comparative dossier?
لەم لاپەڕەیەوە بەڵگە پێشکەش بکە.
Reports is the Consortium’s quarterly publication. What you know about this subject can become evidence, a case or a correction in the next edition, credited to you and published under CC BY 4.0 where it is your own work.
- ئیمەیڵدەروازەی GW-GRFلەم لاپەڕەیەوە بینێرەبەڵگە، ڕاستکردنەوە، بابەت، ڕێگا، پێداچوونەوە، وەرگێڕان یان تێکردنی پڕۆفایل. بە نیشانەی ئەم لاپەڕەیە دەگات، بۆ ئەوەی دەستکاریکەری خاوەنەکەی وەریبگرێت.
- Zenodoتەکیەی کراوەدایبنێ و بیدە بە کۆمەڵگاتۆماری خۆت لە Zenodo بە ORCID iD ی خۆت بڵاو بکەرەوە، پاشان لەوێ بیدە بە کۆمەڵگای Reports. سەرپەرشتیارەکان پێداچوونەوەی بۆ دەکەن؛ DOI هەر هی تۆیە.
- ReportsGlobal Risks Forumهەموو ڕێگاکانی بەشداری ببینەجۆرەکانی بەشداری، هەریەکە چۆن پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت، چ ناوبردنێک وەردەگریت، مۆڵەتەکە و ئەوەی هەرگیز وەرناگیرێت.
هەرگیز داتای کەسی، وردەکاریی هەستیاری ژێرخان یان هیچ شتێک مەنێرە کە مافی بڵاوکردنەوەت نییە. بەشدارییەک پێش بەکارهێنان پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت؛ ناردنی ماف نابەخشێت بە نووسەرایەتی یان بەڕێوەبردنی ڕاگەیاندن، و پاڵپشتی دارایی هەرگیز دۆزینەوەیەک ناکڕێت.
پرسیارێکی حوکمڕانی بهێنە بۆ فۆرومەکە.
زانیاری و پرسیار ئەمڕۆ کراوەن. پرسیارێک ژمارەی ئاماژەی پێدەدرێت و هەنگاوی دواتر دیاری دەکات؛ داواکاری، پارەدان، تەرخانکردنی کۆمپیوتەر و تۆمارکردن تەنیا کاتێک دەکرێنەوە کە تیم، مەرج و توانای پێداچوونەوەیان هەبێت.
بەڵگەنامە یاساییەکان.
پیشاندانی هەموو 18 بەڵگەنامە یاساییەکە
نەخشە، داتا و وێنەکانی ئەم ماڵپەڕە بۆ ناوەڕۆک و زانیاریی گشتی پیشان دراون. ئامۆژگاری، پێشبینی یان ئاگادارکردنەوە نین؛ سنوورەکانی زانیارییەکە لە ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی و ئاگاداریی داتادا دەستنیشان کراون.