Skip to content

GRF · حوکمڕانیی کەشوهەوا و سروشت

Hydrology and water science for climate and nature governance

Hydrology describes how water moves through catchments, aquifers and rivers. In basin and water governance it provides the flow, storage and variability evidence on which allocation rules, treaty shares and drought procedures depend, and it shows how upstream decisions travel downstream.

01تۆمارکردن

Key facts.

Method recordSTEM method
  1. ڕێگاهایدرۆلۆژی و زانستی ئاو
  2. پارێزەرWater Nexus
  3. Applied inحوکمڕانیی کەشوهەوا و سروشت
  4. داتا4 inputs
  5. Canonical pageSTEM Commons
02بەکارهێنان

What hydrology and water science does here.

Hydrology studies the movement, distribution and quality of water across the land surface, subsurface and atmosphere. It underpins the assessment of floods, droughts and water supply, which affect food, energy, health and infrastructure together. In climate and hazards, biodiversity and nature, water and food and agriculture, hydrological estimates set design standards for dams, levees and drainage and inform water allocation between competing users. They link climate hazards to downstream effects on power generation, crops and public health. The canonical description is on the STEM Commons.

Allocation under variable flow

Long flow records and climate-adjusted projections test whether fixed allocation volumes in a basin agreement can be met in dry years, and how proportional rules would behave.

Upstream project effects

Hydrological models estimate how a proposed dam or abstraction changes flow timing and quantity downstream, as evidence for notification and joint assessment.

Shared monitoring design

Gauging networks and data exchange protocols are designed so that riparian parties share the same flow record.

03جوگرافیا

Water now in the Andes.

Rain, flood water, root-zone soil moisture and population density over the Andes, from NASA GIBS. Each layer carries its own date.

نەخشە کارلێککارەکە JavaScript پێویستە؛ لیستی چینەکان و سەرچاوەکان لە خوارەوەن.

چینەکان 4

ئاو ئێستا، بۆ ئەم لاپەڕەیە

دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
مەزەندەکراو
سەرچاوە
GPM IMERG (NASA GES DISC)
دابینکەر
NASA GES DISC
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ڕۆژانە؛ مەزەندەی ماهەوارە، نزیک کاتی ڕاستەقینە
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-10-12
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 2 km
نادڵنیایی
مەزەندەی ماهەوارە، نزیک کاتی ڕاستەقینە. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
چاودێریکراو (هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت)
سەرچاوە
بەرهەمی جیهانی لافاوی VIIRS (NASA LANCE)
دابینکەر
NASA LANCE
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ڕۆژانە؛ دۆزینەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-10-14
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 250 m
نادڵنیایی
دۆزینەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
مۆدێلکراو
سەرچاوە
SMAP Level 4 (NASA NSIDC DAAC)
دابینکەر
NASA NSIDC DAAC
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ڕۆژانە؛ مۆدێلێک کە داتای ماهەوارەی تێکەڵ کراوە
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-10-11
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 2 km
نادڵنیایی
مۆدێلێک کە داتای ماهەوارەی تێکەڵ کراوە. ڕاستەرێژی ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی تیشک و هەڵەی وەرگرتن بۆشایی و ژاوەژاو بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێک.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
مەزەندەکراو
سەرچاوە
Gridded Population of the World v4.11 (NASA SEDAC (CIESIN, Columbia University))
دابینکەر
NASA SEDAC (CIESIN، زانکۆی کۆلۆمبیا)
مۆڵەت
CC BY 4.0
ساڵی بەرهەم
null؛ خەمڵاندن لەسەر بنەمای سەرژمێری، نەگۆڕ (2020)
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 1 km
نادڵنیایی
مەزەندەی بنەماداری سەرژمێری بۆ خەڵک بۆ هەر کیلۆمەترێکی دووجا لە 2020، وەک ناوەڕۆکی ڕووبەڕووبوون پیشان دراوە؛ ژمارەی ئەو خەڵکە نییە کە بەهۆی هیچ مەترسیدەرێکەوە کاریگەر بوون.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
چاودێریکراو (دوایین مانگ کە GIBS بڵاوی دەکاتەوە)
سەرچاوە
GRACE-FO JPL mascons (NASA JPL PO.DAAC)
دابینکەر
NASA JPL PO.DAAC
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
مانگانە؛ کێشکێشیی ماهەوارەیی؛ دوایین مانگ کە GIBS بڵاوی دەکاتەوە
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2022-07-01
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 2 km
نادڵنیایی
کێشکێشیی ماهەوارەیی؛ دوایین مانگ کە GIBS بڵاوی دەکاتەوە. ڕاستەرێژی ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی تیشک و هەڵەی وەرگرتن بۆشایی و ژاوەژاو بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێک.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
چاودێریکراو (هەور و کاتی تێپەڕبوونی ماهەوارە بۆشایی بەجێدەهێڵن)
سەرچاوە
VIIRS NOAA-20 375 m (FIRMS) (NASA LANCE FIRMS)
دابینکەر
NASA LANCE FIRMS
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ڕۆژانە؛ دۆزینەوەی ماهەوارەیی؛ هەور و کاتی تێپەڕبوون بۆشایی بەجێدەهێڵن
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-10-13
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 500 m
نادڵنیایی
دۆزینەوەی خاڵە گەرمەکانی ماهەوارە بۆ ئەو ڕۆژەی پیشاندراوە، لەوانە سووتاندنی گاز و گەرمی پیشەسازی؛ ئاگری پشتڕاستکراوە، ڕاپۆرتی پێشهات یان ئاگاداریی نییە.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت

نوێترین بەردەست

NASA GIBS / EOSDIS · ASTER GDEM (METI، NASA) · Blue Marble (NASA) · © OpenStreetMap contributors (ODbL) · Natural Earth

نوێترین وێنەی NASA بار دەکرێت.

بۆ جوڵاندن ڕایبکێشە. Ctrl یان ⌘ ڕابگرە و بسوڕێنە، پینچ بکە یان دوگمەکان بۆ نزیک و دوورکردنەوە؛ بەسەر بەهاکاندا ڕابوەستە لە ژێر نیشانەدەر؛ گەڕاندنەوە دەگەڕێتەوە بۆ ناوچەکە.

Water now, framed on the Andes.بەرهەمی ماهەوارە و مۆدێل وەک NASA بڵاوی دەکاتەوە، هەر یەکەیان بە بەرواری خۆی. نیشاندەرن، نەک هەڵسەنگاندنی هیچ شوێنێک.

داتا: NASA GIBS · ASTER GDEM · Blue Marble · © بەشداربووانی OpenStreetMap · Natural Earth · NASA EONET · NASA GPM IMERG Early · U.S. Geological Surveyسەرچاوە و مۆڵەتەکان

  • We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). داتای کراوەی NASA
  • We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). داتای کراوەی NASA
  • بارانی GPM IMERG، NASA Precipitation Processing System؛ لەلایەن NASA Goddard Earth Sciences Data and Information Services Center (GES DISC)ەوە بڵاو کراوەتەوە؛ وێنە لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەی ڕەنگی بڵاوکراوە دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا (دەگیرێن) کاتێک نیشان دەدرێن (گۆڕدراو). داتای کراوەی NASA
  • بەرهەمە نزیک کاتی ڕاستەقینەکانی VIIRS (لافاو، پلەی گەرمی ڕووی زەوی، داپۆشراوی بەفر، ڕەنگدانەوەی ڕاستکراو)، NASA LANCE؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • شێی خاک و کێشی بەفری SMAP Level 4، ئۆفیسی NASA بۆ مۆدێلسازی و تێکەڵکردنی جیهانی؛ بڵاودەکرێتەوە لەلایەن NASA National Snow and Ice Data Center DAAC؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • Center for International Earth Science Information Network (CIESIN), Columbia University. 2018. Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Density, Revision 11. NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC). Licensed under CC BY 4.0. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). doi:10.7927/H49C6VHW. CC BY 4.0
  • چارەسەری GRACE و GRACE-FO JPL mascon، NASA Jet Propulsion Laboratory؛ بڵاودەکرێتەوە لەلایەن NASA Physical Oceanography DAAC (PO.DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • NASA Fire Information for Resource Management System (FIRMS)، بەرهەمی ئاگری چالاکی VIIRS 375 m، NASA LANCE؛ تایلی ڤێکتەر لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • ASTER GDEM بەرهەمی METI و NASA ە (ASTER Global Digital Elevation Model V003، NASA LP DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). ناوهێنان بەم شێوەیە: NASA/METI/AIST/Japan Spacesystems and U.S./Japan ASTER Science Team (2019). ASTER Global Digital Elevation Model V003. doi:10.5067/ASTER/ASTGTM.003. داتای کراوەی NASA
  • دروستکراو بە Natural Earth. داتای نەخشەی ڕایگان، ڤێکتەر و ڕاستەر @ naturalearthdata.com. دۆمەینی گشتی
  • © OpenStreetMap contributors (ODbL)، لە ڕێگەی NASA GIBS (هێڵی کەنار، سنوور، ڕێگا و ناوی شوێن). ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). ODbL
  • Blue Marble، NASA Earth Observatory؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • ناوەڕۆک لەسەر گلۆب و نەخشەی تەخت: هێڵی کەنار، سنوور، ڕێگا و ناوی شوێن لە چینە ئاماژەییەکانی NASA GIBS (داتای OpenStreetMap، ODbL، © OpenStreetMap contributors)؛ وێنەی Blue Marble وەک بنەمای ئارەزوومەندانە؛ زەوی 3D و خوێندنەوەی بەرزایی لە ئیندێکسی ڕەنگی بەرزایی ASTER GDEM (پۆلەکانی 5 m تا 200 m، گەورەکراوە بۆ ڕوونی). سنوورەکان وەک بڵاوکراون کێشراون و هیچ دیدگایەک لەسەر هیچ خاکێک ناگەیەنن.
  • ڕووداوە ڕاستەوخۆکان: NASA Earth Observatory Natural Event Tracker (EONET)؛ ڕووداوەکان نیشانەدەرن و بەستەری سەرچاوەی ڕەسەنی خۆیان دەهێڵنەوە.
  • ڕاستەوخۆ: NASA EONET ڕووداوەکان نیشانەدەرن، نەک ئاگادارکردنەوەی دەسەڵات.
  • Live: NASA GPM IMERG Early. We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS).
  • ڕاستەوخۆ: U.S. Geological Survey ڕووداوەکان نیشانەدەرن، نەک ئاگادارکردنەوەی دەسەڵات.
  • NASA GIBS: We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS).
  • پێشبینی ڕۆیشتنی ڕووبار، 30 ڕۆژ لەگەڵ مەودا (GloFAS لە ڕێگەی Open-Meteo): Contains modified Copernicus Emergency Management Service information 2026؛ ئاگادارکردنەوەی لافاو نییە.
  • ساڵی ڕابردوو، پلەی گەرمی ڕۆژانە (ERA5 لە ڕێگەی Open-Meteo): Contains modified Copernicus Climate Change Service information 2026.
  • ساڵی ڕابردوو، پلەی گەرمی ڕۆژانە و تیشکی خۆر (NASA POWER): These data were obtained from the NASA Langley Research Center (LaRC) POWER Project funded through the NASA Earth Science/Applied Science Program..
  • داتای کەشناسی لە Open-Meteo.com (https://open-meteo.com/), بە مۆڵەتی CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).
  • چینە ئارەزوومەندانەکان (14 سەرچاوە لە لیستی چینەکان: ڕاستەوخۆ، پێشبینی، چاودێریکراو و ناوەڕۆک) کاتێک دەکرێنەوە ناوی دابینکەرەکەیان لەسەر نەخشە و لێرەدا پیشان دەدەن؛ پێشبینییەکان دەرچووی مۆدێلن و نیشاندەرە وەرگیراوەکان مەزەندەن.

چینەکان و بەروارەکان

  • ڕێژەی بارین، تێکڕای ڕۆژانە: GPM IMERG، NASA GES DISC · 12ی تشرینی یەکەمی 2026
  • ئاوی لافاو، تێکەڵەی 3 ڕۆژە: بەرهەمی جیهانی لافاوی VIIRS، NASA LANCE · 14ی تشرینی یەکەمی 2026
  • شێی خاک لە ناوچەی ڕەگ، 0 تا 100 cm: SMAP Level 4، NASA NSIDC DAAC · 11ی تشرینی یەکەمی 2026
  • چڕی دانیشتووان، 2020: دانیشتووان: CIESIN، زانکۆی کۆلۆمبیا، Gridded Population of the World v4.11 (2018)، NASA SEDAC، CC BY 4.0 · جێگیر
  • نائاسایی کۆگای ئاو، مانگانە: GRACE-FO JPL mascons، NASA JPL PO.DAAC · تەمموزی 2022
  • ئاگرە چالاکەکان و نائاسایی گەرمایی: VIIRS NOAA-20 375 m (FIRMS)، NASA LANCE FIRMS · 13ی تشرینی یەکەمی 2026

04داتا

What the method consumes.

Datasets and records used by hydrology and water science on this platform, with the role each plays and the label its values carry. Sources are listed in the source register.

داتاڕۆڵناونیشان
GRDC river discharge recordsObserved flowsچاودێریکراو
GRACE terrestrial water storageGroundwater and storage changeچاودێریکراو
FAO AQUASTATWithdrawals by sectorمەزەندەکراو
Basin model outputsScenario flowsمۆدێلکراو
05سیناریۆ سیاسییەکان

بەراوردکردنی ئامرازەکان: یاسا، هاندەر و زانیاری.

سێ خێزانی ئامراز پێکەوە بەرامبەر بە هێڵی بنەڕەت، هەریەکەیان بە دواکەوتن و خێرایی پەسەندکردنی خۆیەوە، لەژێر ئەو ڕووپۆشکردن و پابەندبوونەی تۆ دیاری دەکەیت؛ قەبارەی کاریگەرییەکان بەهای فێرکارین کە دەبێت بە بەڵگە بگۆڕدرێن. سیناریۆ: گریمانەی ناودار دەربارەی داهاتوو، نەک پێشبینی. نەخشەی ئەم لاپەڕەیە The Andes نیشان دەدات؛ مۆدێلەکە خۆی بە شوێنێکەوە نەبەستراوە.

کۆنترۆڵەکان

ڕەوتی بنەڕەتیی دەرئەنجامەکە
2.0% لە ساڵێکدا
ڕووپۆشی ئامرازەکە
70%
پابەندبوون بە یاسا
75%
قەبارەی کاریگەری، بەرامبەر بە بەهای فێرکاری
100%
ساڵەکانی داهاتوو
20 ساڵ

خوێندنەوەکان

گەورەترین کەمبوونەوە لە ئاسۆدا
Defences and storage
کەمبوونەوەی بەرامبەر بە هێڵی بنەڕەت
24%
ژمارە، ڕێگا و سەرچاوەکان
ساڵبنەڕەتDefences and storageLand-use rulesWarnings and preparedness
0100.099.798.998.7
1102.0101.5100.498.7
2104.0103.1101.897.5
3106.1104.4102.896.8
4108.2105.2103.697.5
5110.4105.2104.199.0
6112.6104.4104.3100.9
7114.9102.7104.3102.8
8117.2100.6104.3104.9
9119.598.9104.4107.0
10121.997.9104.7109.1
11124.397.9105.3111.3
12126.898.6106.3113.5
13129.499.8107.6115.8
14131.9101.3109.1118.1
15134.6103.1110.8120.5
16137.3105.0112.7122.9
17140.0107.0114.8125.3
18142.8109.1116.9127.8
19145.7111.3119.1130.4
20148.6113.5121.4133.0

ڕێگاکان

  1. ئامرازەکانی حکومەت Hood (1983), The Tools of Government, Macmillan
  2. Carrots, sticks and sermons Bemelmans-Videc, Rist and Vedung (1998), Transaction
  3. بڵاوبوونەوەی داهێنانەکان Rogers (2003), Diffusion of Innovations, Free Press
  4. پەنجەی نادڵنیایی (مۆنتی کارلۆی پارامیتەر) Spiegelhalter, Pearson و Short (2011)، Visualising uncertainty about the future، Science 333
  5. هەستیاریی یەک-یەک (تۆرناد) Saltelli و ئەوانی دیکە (2008)، Global Sensitivity Analysis: The Primer، Wiley

داتا

The model runs on the teaching values set by the controls. To calibrate it for a place, read it against these admitted layers and series, which this page’s map can draw:

  • سنوورەکان Natural Earth
  • شارەکان Natural Earth
بەراوردکردنی ئامرازەکان: یاسا، هاندەر و زانیاری. مۆدێلێکی فێرکاریی نموونەییە: لەسەر ئەو بەهایانە کار دەکات کە کۆنترۆڵەکان دایدەنێن، نەک لەسەر داتای پێوراو. میتۆدەکان: Tools of government (Hood (1983), The Tools of Government, Macmillan); Carrots, sticks and sermons (Bemelmans-Videc, Rist and Vedung (1998), Transaction); Diffusion of innovations (Rogers (2003), Diffusion of Innovations, Free Press).

لە ناو شەش کۆڵەکەکەدا، بە سەرپەرشتیی Nexus Consortium

06پشتڕاستکردنەوە

How results are checked.

Models are calibrated on one period of observed flows and tested on an independent period or neighbouring catchment. Skill scores and comparison with surveyed flood extents are used to judge performance.

بپشکنەHow it is done
Record length and gapsFlow statistics state record length, gaps and how they were filled
Model calibrationBasin models are calibrated and validated on separate periods
Non-stationarityTrends are tested before historical statistics are used for future allocation

Assumptions of stationarity weaken as climate and land use change. Ungauged basins, karst aquifers and rapid urbanisation are poorly represented by parameters fitted elsewhere.

07کاری پێشوەختی

From forecast to early action, by pillar.

The chain from an impact model to an evaluated early action, each step with the pillar that runs it, and the decisions that stay with the authorities. Teaching model with stated illustrative values, not a prediction. The map on this page shows The Andes; the model itself is not tied to a place.

  1. Risk and impact model Foundry
    Impact thresholds are set from hazard, exposure and vulnerability. Coughlan de Perez and others (2015)
  2. Trigger and protocol agreed Nexus Standards
    A forecast probability and lead time that trigger action are written down in advance. Coughlan de Perez and others (2015)
  3. Pre-arranged finance دەسەڵاتی تایبەتمەند (دەرەوەی پڕۆگرام)
    Funds are committed before the event by those who hold them. WMO (2022)
  4. Simulation exercise Universe
    The protocol is exercised end to end before it is needed. WMO (2022)
  5. Forecast crosses the trigger Foundry
    The forecast is read against the trigger; the decision to act is recorded. Coughlan de Perez and others (2015)
  6. Early action دەسەڵاتی تایبەتمەند (دەرەوەی پڕۆگرام)
    Responders act in the window before the impact, under their own mandates. WMO (2022)
  7. Training of responders Risk Academy
    Responders learn the protocol and its limits. WMO (2022)
  8. Evaluation published Reports
    What was triggered, what was done and what it avoided is published. Coughlan de Perez and others (2015)

ڕێگاکان

  1. Forecast-based financing Coughlan de Perez and others (2015), NHESS 15
  2. Early warnings for all WMO (2022), Executive Action Plan 2023–2027
  3. Layered drawing of directed graphs Sugiyama, Tagawa and Toda (1981), IEEE SMC 11
From forecast to early action, by pillar: the steps as recorded, each with its pillar; sources as cited on each step.

لە ناو شەش کۆڵەکەکەدا، بە سەرپەرشتیی Nexus Consortium

09شبیهسازی دووانە و زنجیرەیی

Exercise the cascade with the people who decide.

Assembled from the Nexus Standards area profile گونجانی کەشوهەوا و مەترسیی گواستنەوە: the hazards it names, the سیستەمە and communities that carry the loss, the controls and institutions that dampen it and the data that observe it. Pick an initiating event and step through the cascade to see where mandates meet and which decisions fall to whom. The Map view places the run on an example geography with open data. Every weight is a stated assumption. An exercise for dialogue, not a forecast, an assessment or a position. To model a place of your own choosing, open the full System Builder.

مەترسیدەرەکان

  • Sea-level rise
  • شەپۆلی گەرما
  • Windstorm
  • لافاوی لەناکاو
  • Meteorological drought
  • Groundwater depletion
  • پچڕانی کارەبای فراوان (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
  • Large forest disturbance (set off downstream)
  • ئاگری دارستان (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
  • کەشی ئاگری زۆر توند (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
  • فشاری تۆڕی کارەبا بەهۆی گەرماوە (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
  • وشکەسالیی کشتوکاڵی (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
  • وشکەسالیی لەناکاو (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
  • Snow drought (set off downstream)
  • Ground-level ozone episode (set off downstream)
  • Debris flow (set off downstream)
  • Hydrological drought (set off downstream)
  • ئاگری پیت و ژێر زەوی (لە خوارەوە دەستپێدەکات)

کۆنترۆڵەکان

  • NS-0 دەستوور و بنەماکان
  • NS-3 UNIەکانی تۆماری مەترسی (ڕێزمان، خشتەی گواستنەوەی کۆن، دەسەڵاتی تەرخانکردن)
  • NS-9 UNIی ناوەڕۆکی (دامەزراندنەکان، نموونەکان، نموونەکانی پڕۆگرام)
  • NS-10 Policies and clauses (machine-readable obligations: definition, binding, evaluation and enforcement)
  • NS-11 سەلماندن و چاودێری (بەڵگە، گواهییەکان، چاودێریی گونجان لەگەڵ zero-trust)
  • NS-14 پابەندبوون و هاوتاکردن لەگەڵ ستانداردی دەرەکی
  • NRS-X1 مەترسیی گۆڕانی کەشوهەوا و گونجان
  • NRS-T16 مەترسیی بریکارەکانی زیرەکی دەستکرد و سیستەمە خۆسەرەکانی بڕیاردان
  • NRS-H65 خێزانی مەترسیدەر: پێشێلکردنی سنوورەکانی گۆی زەوی (NHS-1 planet.boundary)
  • NRS-I7 بەکارهێنانەکانی هەواڵگری: گەڕانی بنەمادار، بیرکردنەوە و پشتگیریی بڕیار
  • NRS-K20 پڕۆفایلی پاکێتی بوار: گونجان لەگەڵ کەشوهەوا (DOMAIN-020)
  • NRS-K21 پڕۆفایلی پاکێتی بوار: کەمکردنەوەی گۆڕانی کەشوهەوا و کاربۆن (DOMAIN-021)

چاودێری

  • CMIP6 climate projections (Copernicus Climate Data Store) (listed for reference)
  • NGFS Scenario Explorer (listed for reference)
  • ERA5 reanalysis (Copernicus Climate Data Store) (listed for reference)
  • World Bank Open Data and World Development Indicators API (listed for reference)
  • Number of countries with nationally determined contributions, long-term strategies, national adaptation plans and adaptation communications
  • ژمارەی ئەو وڵاتانەی ستراتیژیی نیشتمانیی DRR بەپێی چوارچێوەی سێندای

جوگرافیای نموونە

  • Pacific Island states: 150 hexagonal cells
  • ڕووناکییەکانی شەو ئەمشەو، پچڕانی کارەبا (VIIRS Day/Night Band)، NASA GIBS
  • گەرمیی هەوای ڕووی زەوی، ڕۆژ (AIRS)، NASA GIBS
  • ڕێژەی بارین، نیو کاتژمێری ڕابردوو (IMERG)، NASA GIBS
  • ئاوی ڕووی زەوی لە ڕێگەی هەورەوە، 30 م (ڕادارەی OPERA DSWx-S1)، NASA GIBS
10Stewardship

Who maintains the method.

Water Nexus stewards hydrology and water science for the Consortium and reviews how it is applied across platforms.

11واژۆی کەرت

Who a decision on hydrology and water science for climate and nature governance reaches.

The sectors a policy on hydrology and water science for climate and nature governance has to coordinate: a choice in one ministry lands in the others.

گۆشەکان هەڵبژێرە · بەسەر هێڵەکاندا ڕابوەستە6 / 15 پەیوەندی

واژۆ

Water and Biodiversity

Water gives biodiversity environmental flows (0.6): the strongest relations between the sectors this subject joins.

W · E · I · F · H · B

کەرتەکان
4 لە 6
پەیوەندییەکان
6 لە 15
هاوبەستی
0.43 بەشی کۆی گشتی

بەهێزترین پەیوەندییەکانی لە کاردا

  • خۆراک → فرەجۆریی زیندەوەری · گۆڕینی زەوی0.6
  • ئاو → وزە · ئاوی ساردکەرەوە و هێزی کارەبای ئاوی0.6
  • ئاو → خۆراک · ئاودێری0.8
  • ئاو → فرەجۆریی زیندەوەری · ڕەوتی ژینگەیی0.6
بەهای فێرکاری بۆ ناوچە-شارێکی ئاسایی، نەک پێوانە بۆ هیچ شوێنێک. هاوبەستی کۆی بەهێزی ئەو پەیوەندییانەیە کە لە کاردان، وەک بەشێک لە هەر پانزەکە.
12پەیوەست

ئەو شوێنانەی ئەم لاپەڕەیە لە ناو کۆنسۆرتیۆم بۆیان دەبات.

13ئامراز و پابەندبوونەکان

Instruments, mandates and commitments.

ئامراز، ڕاسپاردە، لایەنە کارا و ڕێکخستنەکانی بەرپرسیارێتی کە سیاسەتمەدارێک، دیپلوماتێک یان دامەزراوەیەکی گەشەپێدان لەگەڵیان کار دەکات، بە ناوهێنانی ئەو ڕێکەوتنانەی دایاندەنێن. پێکهاتەکان چوارچێوە ناوبراوەکان دەگرنەبەر. هەر دۆخ یان پێشکەوتنێک کێشراوە نموونەییە، نەک تۆمار.

ڕاسپاردە و ڕێکەوتنەکان بە درێژایی کات

The agreements that set mandates and commitments on hydrology and water science for climate and nature governance, from adoption to their current horizon.

  1. 1992UNFCCC و ڕێکەوتننامەی فرەجۆریی زیندەوەرینەتەوە یەکگرتووەکان
  2. 2015چوارچێوەی سێندای بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی کارەساتUNDRR
  3. 2015ئەجێندای 2030 و ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوامنەتەوە یەکگرتووەکان
  4. 2015ڕێکەوتننامەی پاریسUNFCCC
  5. 2022Kunming-Montreal Global Biodiversity FrameworkCBD
  6. 2023یەکەمین هەڵسەنگاندنی جیهانی لەژێر ڕێکەوتننامەی پاریسداUNFCCC
  7. 2030ئاسۆی ئەجێندای 2030 و چوارچێوەی سێنداینەتەوە یەکگرتووەکان
Adoption years of the agreements named; the texts and their bodies are the authority. Chosen from the page’s fields.
چوارچێوەی سێندای بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی کارەسات · UNDRRڕێکەوتننامەی پاریس · UNFCCCئەجێندای 2030 و ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوام · نەتەوە یەکگرتووەکانڕێساکانی تەندروستیی نێودەوڵەتی · WHO
14پرسیارەکان

پرسیار و وەڵام.

What are the limits of hydrology and water science in this field?
Assumptions of stationarity weaken as climate and land use change. Ungauged basins, karst aquifers and rapid urbanisation are poorly represented by parameters fitted elsewhere.
How are results checked?
Models are calibrated on one period of observed flows and tested on an independent period or neighbouring catchment. Skill scores and comparison with surveyed flood extents are used to judge performance.
Are the values on this page real?
The data names, roles and checks are real descriptions of practice. The canvas shows a design of the method’s use, not a run; no result is reported here.
Where else is this method applied?
ئەو canonical method page lists every platform that applies it.
Reportsبەشداربە

لەم لاپەڕەیەوە بەڵگە پێشکەش بکە.

Reports is the Consortium’s quarterly publication. What you know about this subject can become evidence, a case or a correction in the next edition, credited to you and published under CC BY 4.0 where it is your own work.

Global Risks Forumحوکمڕانیی کەشوهەوا و سروشتسیستەمە هەرێمییەکانکورتەی بەڵگە
حوکمڕانیی کەشوهەوا و سروشت

پرسیارێکی حوکمڕانی بهێنە بۆ فۆرومەکە.

زانیاری و پرسیار ئەمڕۆ کراوەن. پرسیارێک ژمارەی ئاماژەی پێدەدرێت و هەنگاوی دواتر دیاری دەکات؛ داواکاری، پارەدان، تەرخانکردنی کۆمپیوتەر و تۆمارکردن تەنیا کاتێک دەکرێنەوە کە تیم، مەرج و توانای پێداچوونەوەیان هەبێت.

یاسایی
پیشاندانی هەموو 18 بەڵگەنامە یاساییەکە

نەخشە، داتا و وێنەکانی ئەم ماڵپەڕە بۆ ناوەڕۆک و زانیاریی گشتی پیشان دراون. ئامۆژگاری، پێشبینی یان ئاگادارکردنەوە نین؛ سنوورەکانی زانیارییەکە لە ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی و ئاگاداریی داتادا دەستنیشان کراون.